Boek 2 Artikel 330a (2:330a BW)

Stemrechtloze en winstrechtloze aandelen bestaan alleen bij de besloten vennootschap. Verdwijnt zo'n bv in een vennootschap die geen bv is, dan kan die bijzondere positie niet mee. Dit artikel geeft de betrokken aandeelhouders daarom een uitweg: zij kunnen tegen schadeloosstelling uit de vennootschap stappen in plaats van gedwongen aandeelhouder te worden in een rechtsvorm die hun aandelensoort niet kent.

Wie het recht heeft

• Houders van winstrechtloze aandelen — zij moeten tegen het voorstel tot fusie hebben gestemd. Wie voorstemt of zich onthoudt, aanvaardt de fusie en houdt dit recht niet.
• Houders van stemrechtloze aandelen — zij kunnen niet stemmen en hoeven dus ook niet te hebben tegengestemd; voor hen geldt de eis niet.

Voorwaarde is dat de verkrijgende vennootschap geen besloten vennootschap is. Wordt met toepassing van artikel 2:333a BW niet door de verkrijgende vennootschap zelf maar door een groepsmaatschappij aandelen toegekend, dan is bepalend of die groepsmaatschappij een besloten vennootschap is. Dit uittreedrecht is geschreven voor de fusie binnen Nederland. Verdwijnt de bv in een buitenlandse verkrijgende vennootschap, dan blijft dit artikel buiten toepassing en geldt de eigen uittreedregeling voor de grensoverschrijdende fusie van artikel 2:333h BW.

De termijn van een maand

De vennootschap deelt de betrokken aandeelhouder mee dat hij schadeloosstelling kan vragen, op dezelfde manier waarop zij oproept voor een algemene vergadering. Vanaf die mededeling heeft hij één maand om zijn verzoek schriftelijk bij de vennootschap in te dienen. Laat hij die maand voorbijgaan, dan vervalt zijn aanspraak en gaat hij gewoon mee in de fusie. De termijn begint dus niet te lopen met de aankondiging van het voorstel, maar met de mededeling van de vennootschap — een verschil dat in de agenda van het bestuur nauwkeurig moet worden bijgehouden.

Hoe het bedrag wordt bepaald

Een of meer onafhankelijke deskundigen stellen de schadeloosstelling vast en brengen daarover schriftelijk bericht uit; op dat bericht is de inzageregeling van artikel 2:314 BW, tweede lid van toepassing, zodat betrokkenen het kunnen inzien. Staan er in de statuten of in een overeenkomst waarbij de vennootschap en de betrokken aandeelhouders partij zijn, afspraken over de waardering, dan moeten de deskundigen zich daaraan houden. Bevatten die statuten of die overeenkomst zelfs een maatstaf waarmee het bedrag zonder meer is uit te rekenen, dan hoeven er helemaal geen deskundigen te worden benoemd.

De rem bij de notaris

De notaris mag de akte van fusie niet passeren zolang de schadeloosstelling niet is betaald. Daarop bestaat één uitzondering: de fuserende vennootschappen kunnen besluiten dat de verkrijgende vennootschap de betaling voor haar rekening neemt; dan kan de akte wel door. Op het moment dat de fusie werkt, vervallen de aandelen waarop het verzoek betrekking had. De uittredende aandeelhouder gaat dus niet mee de nieuwe vennootschap in.

Een voorbeeld. Een besloten vennootschap heeft aan drie oud-werknemers stemrechtloze aandelen uitgegeven. De vennootschap fuseert met een naamloze vennootschap. De drie krijgen bericht dat zij schadeloosstelling kunnen vragen; twee doen dat binnen de maand en worden uitbetaald, de derde reageert niet en wordt aandeelhouder in de nv.

In de praktijk

Voor de aandeelhouder is dit een korte, harde termijn: reageer schriftelijk en op tijd, ook als u het met het geboden bedrag oneens bent. Over de hoogte gaan vervolgens de onafhankelijke deskundigen; dit artikel geeft zelf geen weg om hun vaststelling nog aan te vechten, terwijl een gemiste termijn de aanspraak helemaal doet vervallen. Voor het bestuur is het een financiële les: het maximale bedrag staat al in het voorstel tot fusie, en de vennootschap moet dat geld beschikbaar hebben voordat de notaris de akte kan passeren.