Boek 2 Artikel 35 (2:35 BW)

Dit artikel bepaalt hoe een lidmaatschap eindigt en geeft de vereniging twee instrumenten om zelf een eind aan het lidmaatschap te maken: opzegging en ontzetting. Omdat dat ingrijpt in de positie van het lid, verbindt de wet er voorwaarden aan en geeft zij het lid een beroepsmogelijkheid. Voor besturen van sportclubs en andere verenigingen is dit een van de meest geraadpleegde bepalingen, want conflicten met leden lopen hier vrijwel altijd op uit.

De vier eindes

Het lidmaatschap eindigt door de dood van het lid, tenzij de statuten overgang krachtens erfrecht toelaten; door opzegging door het lid zelf; door opzegging door de vereniging; en door ontzetting. Alleen de laatste twee liggen in handen van de vereniging, en juist die twee zijn aan voorwaarden gebonden.

Opzegging door de vereniging

De vereniging kan opzeggen in de gevallen die in de statuten staan. Daarnaast kan zij dat als een lid niet meer voldoet aan de eisen die de statuten aan het lidmaatschap stellen — hij verhuist buiten het werkgebied, hij oefent het beroep niet langer uit — en als van de vereniging redelijkerwijs niet gevergd kan worden het lidmaatschap te laten voortduren. Die laatste grond is een vangnet voor situaties die niemand had voorzien. De opzegging gebeurt door het bestuur, tenzij de statuten die taak aan een ander orgaan opdragen.

Ontzetting

Ontzetting is het zwaardere middel en kan alleen op twee gronden: het lid handelt in strijd met de statuten, de reglementen of de besluiten van de vereniging, of het benadeelt de vereniging op onredelijke wijze. Ook hier beslist het bestuur, tenzij de statuten dat aan een ander orgaan opdragen. Het lid moet zo snel mogelijk schriftelijk van het besluit op de hoogte worden gesteld, met opgave van redenen. Die motiveringsplicht is hard: zonder redenen kan het lid zich niet verweren.

Tegen een ontzetting staat binnen één maand na ontvangst van de kennisgeving beroep open op de algemene vergadering of op een orgaan of derde die de statuten daarvoor aanwijzen. Dat beroepsrecht vervalt als het besluit volgens de statuten al door de algemene vergadering zelf is genomen. De statuten mogen het beroep anders inrichten, maar de termijn mag nooit korter zijn dan een maand. Gedurende de beroepstermijn en zolang het beroep loopt, is het lid geschorst: hij is nog lid, maar mag zijn rechten niet uitoefenen.

Contributie en informatie over opzeggen

Eindigt het lidmaatschap ergens in het boekjaar, dan blijft de jaarlijkse bijdrage voor het geheel verschuldigd, tenzij de statuten iets anders bepalen. Daarnaast moet de vereniging ervoor zorgen dat leden de informatie die zij nodig hebben om op te zeggen eenvoudig kunnen vinden: die staat opvallend op de hoofdpagina van de website en op een van de eerste drie bladzijden van het ledenblad, als de vereniging die middelen gebruikt.

Een lid van een sportvereniging beledigt de scheidsrechter en negeert een eerdere waarschuwing. Het bestuur ontzet hem. Het moet hem dat schriftelijk laten weten met de redenen erbij, en hij kan binnen een maand in beroep bij de ledenvergadering. Tot die tijd is hij geschorst en mag hij niet spelen of stemmen, maar de contributie over dat jaar blijft hij verschuldigd.

In de praktijk

Voor besturen: onderscheid opzeggen van ontzetten, want de gronden verschillen, en zet de redenen altijd op papier. Voor leden: let op de termijn van een maand en op het feit dat u tijdens het beroep geschorst bent. En voor beide: de informatieplicht over opzeggen is geen detail, maar een concrete verplichting die de vereniging moet naleven.