Artikel 2:334yy BW: Geen nietigheid van een grensoverschrijdende splitsing

Dit korte artikel bevat een harde keuze van de wetgever: een grensoverschrijdende splitsing kan niet worden teruggedraaid. De rechter kan haar niet nietig verklaren en niet vernietigen. Wat eenmaal van kracht is geworden, blijft staan, ook als achteraf blijkt dat er iets is misgegaan in de voorbereiding.

Waarom terugdraaien niet kan

Bij een grensoverschrijdende splitsing gaat vermogen over naar vennootschappen in andere landen. Daar worden aandelen uitgegeven, contracten voortgezet, werknemers overgenomen en zekerheden gevestigd. Zou een rechter die operatie jaren later ongedaan maken, dan zou hij een web van rechtsverhoudingen in meerdere rechtsstelsels moeten ontrafelen. Dat is praktisch onmogelijk en zou iedereen die met de betrokken vennootschappen zaken doet in onzekerheid laten. De wet kiest daarom voor rechtszekerheid.

De controle zit vooraf

De keerzijde van deze regel is dat de toets streng is voordat de splitsing werkt. De notaris onderzoekt of alle voorschriften en statutaire eisen zijn nageleefd en weigert zijn verklaring als dat niet zo is of als de splitsing voor onrechtmatige of frauduleuze doeleinden is opgezet. Aandeelhouders, schuldeisers en werknemers krijgen vooraf informatie, een termijn om opmerkingen te maken en eigen procedures. Wie bezwaren heeft, moet die dus tijdig inbrengen.

• Vooraf: opmerkingen indienen, verzet bij de rechtbank, een vergoeding of herziening van de ruilverhouding vragen.
• Achteraf: geen nietigheid en geen vernietiging van de splitsing zelf.

- Wel mogelijk: aanspraken tegen betrokkenen die onzorgvuldig of onrechtmatig hebben gehandeld, en de wettelijke aansprakelijkheid van de betrokken vennootschappen voor achtergebleven schulden.

Wat er overblijft voor benadeelden

Dat de splitsing in stand blijft, betekent niet dat er niets meer te halen valt. De regels over aansprakelijkheid van de betrokken vennootschappen voor verplichtingen van vóór de splitsing blijven gelden, evenals de mogelijkheid om een bestuurder aan te spreken die zijn taak niet behoorlijk heeft vervuld. De schade wordt in geld afgewikkeld, niet door de klok terug te zetten.

Een voorbeeld. Een aandeelhouder ontdekt na afloop dat de oproeping voor de vergadering waarin het splitsingsbesluit viel gebrekkig was. Voorheen zou hij die vergadering kunnen aanvechten en de splitsing kunnen laten sneuvelen. Nu blijft de splitsing staan en moet hij zijn nadeel langs de weg van vergoeding proberen te herstellen.

In de praktijk

Voor iedereen rond de vennootschap betekent dit artikel dat het aankomt op tijdigheid. Schuldeisers moeten hun verzet binnen de termijn instellen, aandeelhouders hun verzoek om een vergoeding of om herziening van de ruilverhouding binnen de maand na het besluit doen, en de ondernemingsraad moet vóór de besluitvorming van zich laten horen. Voor de vennootschap en haar wederpartijen geeft het rust: na het van kracht worden is er geen risico meer dat de hele operatie alsnog wegvalt.