Boek 2 Artikel 300a (2:300a BW)

Wie denkt dat een stichtingsbestuur vrijblijvend werk is, vergist zich. Dit artikel haalt de aansprakelijkheidsregels die voor bestuurders van vennootschappen gelden naar de stichting toe. Het gaat om de regels over de taakvervulling en over de aansprakelijkheid bij faillissement, en zij gelden ook voor commissarissen van een stichting. Het maakt daarbij niet uit of iemand vrijwilliger is of een salaris ontvangt.

De hoofdregel voor alle stichtingsbestuurders

Voor de taakvervulling door bestuurders gelden de artikelen 2:131 en 2:138 BW van overeenkomstige toepassing, waarbij van dat laatste artikel het eerste lid en het derde tot en met het tiende lid meelopen. Daarmee komt de kern van de faillissementsaansprakelijkheid ook bij de stichting te liggen: is de taak kennelijk onbehoorlijk vervuld en is aannemelijk dat dit een belangrijke oorzaak van het faillissement is, dan kan de curator de bestuurders aanspreken voor het tekort in de boedel. De aansprakelijkheid is hoofdelijk, en een individuele bestuurder kan zich disculperen als hij aantoont dat het niet aan hem te wijten is en dat hij niet heeft stilgezeten.

Extra regels voor twee groepen stichtingen

Voor twee categorieën gaat de wet verder en verklaart zij ook het tweede lid van artikel 2:138 BW en artikel 2:139 BW van toepassing:

• De stichting die vennootschapsbelasting betaalt, dus die met haar activiteiten in de heffing is betrokken.
• De stichting met een wettelijke verantwoordingsplicht, die een financiële verantwoording moet opstellen die gelijk of gelijkwaardig is aan een jaarrekening volgens de jaarrekeningtitel van dit boek.

Bij die stichtingen telt dus ook het bewijsvermoeden dat aan een geschonden administratie- of publicatieplicht is verbonden: wie de boekhouding niet op orde had of de jaarstukken niet tijdig openbaar maakte, staat in een faillissement met de rug tegen de muur. Daarnaast geldt voor hen de aansprakelijkheid tegenover derden voor een misleidende voorstelling in de openbaar gemaakte jaarstukken.

Commissarissen

Voor de taakvervulling door commissarissen gelden dezelfde regels, met dien verstande dat de bepaling over de misleidende jaarrekening voor hen langs artikel 2:150 BW loopt. Bovendien geldt voor hen artikel 2:9 BW: de verplichting tot een behoorlijke vervulling van hun taak tegenover de rechtspersoon, met aansprakelijkheid als hun daarvan een ernstig verwijt valt te maken. Toezicht houden bij een stichting is dus geen erebaan zonder risico.

Een voorbeeld. Een stichting die een kinderopvang exploiteert, gaat failliet. Uit het onderzoek van de curator blijkt dat er twee jaar lang geen deugdelijke administratie is gevoerd en dat het bestuur nog verplichtingen aanging toen de kas al leeg was. De bestuurders kunnen dan voor het tekort worden aangesproken; het bestuurslid dat aantoonbaar aan de bel heeft getrokken en om maatregelen heeft gevraagd, staat er beter voor dan de rest.

In de praktijk

Zorg dat de administratie actueel is en dat de jaarstukken op tijd worden opgemaakt en, waar dat moet, openbaar gemaakt; juist daar liggen de meeste risico's. Laat als bestuurder vastleggen wanneer u vragen hebt gesteld of bezwaar hebt gemaakt, want dat is later uw enige houvast. En ga na of de stichting een bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering heeft en wat die dekt; onbezoldigd bestuurderschap betekent niet dat het risico klein is.