Boek 2 Artikel 311 (2:311 BW)

Op het moment dat de fusie van kracht wordt, gebeuren er twee dingen tegelijk. De rechtspersonen die verdwijnen, houden op te bestaan; alleen de verkrijgende rechtspersoon blijft over. En de leden of aandeelhouders van die verdwijnende rechtspersonen worden van rechtswege lid of aandeelhouder van de verkrijgende rechtspersoon. Er is geen aparte handeling voor nodig, geen aanmelding en geen levering.

Het einde van de verdwijnende rechtspersoon

Anders dan bij ontbinding volgt er geen vereffening. Er is niets meer af te wikkelen, want het hele vermogen is onder algemene titel overgegaan naar de verkrijgende rechtspersoon. Contracten lopen daar door, schulden komen daar te liggen, procedures worden daar voortgezet. Voor wederpartijen betekent dit dat zij een andere schuldenaar krijgen zonder dat zij daar iets over te zeggen hebben gehad; de wet geeft schuldeisers daarom het recht om zekerheid te vragen en zo nodig verzet te doen.

Van lid of aandeelhouder van de een naar de ander

Leden worden lid, aandeelhouders worden aandeelhouder. Bij een vereniging is dat eenvoudig: het lidmaatschap gaat over. Bij vennootschappen moet worden vastgesteld hoeveel aandelen in de verkrijgende vennootschap tegenover de oude aandelen staan. Die ruilverhouding is een kernpunt van het fusievoorstel en bepaalt hoe de zeggenschap en de waarde na de fusie verdeeld zijn.

De uitzonderingen

• Gevallen die de wet apart noemt. Fuseert een rechtspersoon met een vennootschap waarvan hij alle aandelen houdt (artikel 2:310 BW, vierde lid), dan gaat het aandeelhouderschap niet over; de verkrijger zou anders aandeelhouder in zichzelf worden. Bij de fusie van artikel 2:333a BW krijgen de aandeelhouders van de verdwijnende partij aandelen in een groepsmaatschappij van de verkrijgende vennootschap. In de gevallen van de artikelen 2:330a en 2:333h BW vervallen de betrokken aandelen tegen een schadeloosstelling, zodat er ook dan geen nieuw aandeelhouderschap ontstaat. Het tweede lid noemt daarnaast de artikelen 2:325 lid 4 en 2:333 BW; ook in die gevallen leidt de fusie volgens de wet niet tot overgang van het aandeelhouderschap.
• Te kleine belangen. Bestaat er volgens de ruilverhouding zelfs geen recht op één enkel aandeel, dan wordt de betrokkene geen aandeelhouder. Het fusievoorstel moet vermelden welke maatregelen worden genomen in verband met de overgang van het lidmaatschap of aandeelhouderschap (artikel 2:312 lid 2 onder g BW).

Een voorbeeld. Een besloten vennootschap met drie aandeelhouders gaat op in een andere bv. Volgens de ruilverhouding staan tegenover elk oud aandeel twee aandelen in de verkrijgende vennootschap. Zodra de fusie van kracht is, zijn de drie zonder levering aandeelhouder van de verkrijgende vennootschap; hun oude aandelen bestaan niet meer, omdat de vennootschap waarin zij werden gehouden is verdwenen. Het bestuur van de verkrijgende vennootschap moet hen in het aandeelhoudersregister opnemen.

In de praktijk

Informeer leden en aandeelhouders ruim van tevoren over wat er precies met hun positie gebeurt, want zij kunnen na de fusie niet terug naar een rechtspersoon die niet meer bestaat. Kijk bij vennootschappen goed naar kleine pakketten: de positie van aandeelhouders die door de ruilverhouding geen aandeel krijgen, moet in het fusievoorstel aan bod komen. En werk de gevolgen administratief bij: aandeelhoudersregister, ledenadministratie, handelsregister en de tenaamstelling van contracten en bankrekeningen.