Boek 2 Artikel 153 (2:153 BW)

De opgaaf in het handelsregister door een grote nv

Een naamloze vennootschap moet, indien het volgende lid op haar van toepassing is, binnen twee maanden na de vaststelling van haar jaarrekening door de algemene vergadering ten kantore van het handelsregister opgaaf doen, dat zij aan de in dat lid gestelde voorwaarden voldoet. Totdat artikel 154 lid 3 van dit Boek toepassing heeft gevonden, vermeldt het bestuur in elk volgend bestuursverslag wanneer de opgaaf is gedaan; wordt de opgaaf doorgehaald, dan wordt daarvan melding gemaakt in het eerste bestuursverslag dat na de datum van die doorhaling wordt uitgebracht.
De verplichting tot het doen van een opgaaf geldt, indien: a. het geplaatste kapitaal der vennootschap tezamen met de reserves volgens de balans met toelichting ten minste een bij koninklijk besluit vastgesteld grensbedrag beloopt, b. de vennootschap of een afhankelijke maatschappij krachtens wettelijke verplichting een ondernemingsraad heeft ingesteld, en c. bij de vennootschap en haar afhankelijke maatschappijen, tezamen in de regel ten minste honderd werknemers in Nederland werkzaam zijn.
De verplichting tot het doen van een opgaaf geldt niet voor: a. een vennootschap die afhankelijke maatschappij is van een rechtspersoon waarop de artikelen 63f tot en met 63j, de artikelen 158 tot en met 161 en 164 of de artikelen 268 tot en met 271 en 274 van toepassing zijn, een vennootschap die afhankelijke maatschappij is van een Europese naamloze vennootschap in de zin van Verordening (EG) Nr. 2157/2001 (Pb L 294) waarvan in de statuten is bepaald dat de artikelen 158 leden 1 tot en met 12, 159, 161, 161a en 164 van overeenkomstige toepassing zijn, danwel een vennootschap die afhankelijke maatschappij is van een Europese coöperatieve vennootschap in de zin van Verordening (EG) Nr. 1435/2003 (PbEU L 207) waarvan in de statuten is bepaald dat de artikelen 158 leden 1 tot en met 12, 159, 161a en 164 van overeenkomstige toepassing zijn en dat het ontslag van leden van het toezichthoudend orgaan geschiedt door de algemene vergadering, bedoeld in artikel 52 van de Verordening, bij volstrekte meerderheid van de uitgebrachte stemmen vertegenwoordigend ten minste een derde van het totale aantal stemrechten op grond van de statuten, b. een vennootschap wier werkzaamheid zich uitsluitend of nagenoeg uitsluitend beperkt tot het beheer en de financiering van groepsmaatschappijen, en van haar en hun deelnemingen in andere rechtspersonen, mits de werknemers in dienst van de vennootschap en de groepsmaatschappijen in meerderheid buiten Nederland werkzaam zijn, c. een vennootschap die uitsluitend of nagenoeg uitsluitend aan een vennootschap als bedoeld onder b of in artikel 263 lid 3 onder b, en aan de in die bepalingen genoemde groepsmaatschappijen en rechtspersonen diensten ten behoeve van het beheer en de financiering verleent, en d. een vennootschap waarin voor ten minste de helft van het geplaatste kapitaal volgens een onderlinge regeling tot samenwerking wordt deelgenomen door twee of meer rechtspersonen waarop de artikelen 63f tot en met 63j, de artikelen 158 tot en met 161 en 164 of de artikelen 268 tot en met 271 en 274 van toepassing zijn of die afhankelijke maatschappij zijn van zulk een rechtspersoon.
Het in onderdeel a van lid 2 genoemde grensbedrag wordt ten hoogste eenmaal in de twee jaren verhoogd of verlaagd, evenredig aan de ontwikkeling van een bij algemene maatregel van bestuur aan te wijzen prijsindexcijfer sedert een bij die maatregel te bepalen datum; het wordt daarbij afgerond op het naaste veelvoud van een miljoen euro. Het bedrag wordt niet opnieuw vastgesteld zo lang als het onafgeronde bedrag minder dan een miljoen euro afwijkt van het laatst vastgestelde bedrag.
Onder het geplaatste kapitaal met de reserves wordt in lid 2 onder a begrepen de gezamenlijke verrichte en nog te verrichten inbreng van vennoten bij wijze van geldschieting in afhankelijke maatschappijen die commanditaire vennootschap zijn, voor zover dit niet tot dubbeltelling leidt.

Toelichting

Dit artikel is de ingang van de structuurregeling voor de naamloze vennootschap. Voldoet een vennootschap aan drie voorwaarden over omvang en medezeggenschap, dan moet zij dat melden bij het handelsregister. Die melding, de opgaaf, is het startpunt: pas na verloop van tijd leidt zij ertoe dat het zwaardere regime met een verplichte raad van commissarissen daadwerkelijk gaat gelden.

De drie voorwaarden

De verplichting geldt alleen als aan alle drie de eisen tegelijk is voldaan.

Kapitaal en reserves: het geplaatste kapitaal met de reserves bereikt volgens de balans met toelichting het grensbedrag dat bij koninklijk besluit is vastgesteld. Het geplaatste kapitaal is het deel van het kapitaal dat werkelijk aan aandeelhouders is uitgegeven.
Een ondernemingsraad: de vennootschap of een afhankelijke maatschappij heeft op grond van een wettelijke verplichting een ondernemingsraad ingesteld.

- Honderd werknemers: bij de vennootschap en haar afhankelijke maatschappijen samen werken in de regel ten minste honderd mensen in Nederland.

De opgaaf en de termijn

De opgaaf moet worden gedaan binnen twee maanden nadat de algemene vergadering de jaarrekening heeft vastgesteld. Zolang de vennootschap nog niet is toegekomen aan de omzetting van haar statuten, vermeldt het bestuur in ieder volgend bestuursverslag wanneer de opgaaf is gedaan. Wordt de opgaaf doorgehaald omdat de vennootschap niet meer aan de voorwaarden voldoet, dan maakt het bestuur daarvan melding in het eerste bestuursverslag dat na die doorhaling verschijnt.

Het grensbedrag ligt niet voor eeuwig vast. Het kan hoogstens eens in de twee jaar worden aangepast aan de ontwikkeling van een prijsindexcijfer, waarbij wordt afgerond op het dichtstbijzijnde veelvoud van een miljoen euro. Scheelt het onafgeronde bedrag minder dan een miljoen euro met het bedrag dat er nu staat, dan gebeurt er niets.

Wanneer de plicht niet geldt

De wet zondert een aantal situaties uit. Kort samengevat gaat het om vennootschappen waar het regime elders al werkt of waar de band met Nederland ontbreekt: een vennootschap die afhankelijke maatschappij is van een rechtspersoon die zelf al onder de structuurregeling of een vergelijkbare Europese regeling valt; een vennootschap wier werk nagenoeg geheel neerkomt op het beheren en financieren van groepsmaatschappijen en van de belangen die zij in andere rechtspersonen houden, mits de mensen die bij de groep in dienst zijn overwegend buiten Nederland werken; een vennootschap die vrijwel niets anders doet dan aan zo'n maatschappij diensten op het vlak van beheer en financiering leveren; en de gezamenlijke vennootschap waarin twee of meer structuurvennootschappen volgens een samenwerkingsregeling voor de helft of meer van het kapitaal deelnemen. Let op het woord afhankelijk: voor deze afdeling is dat een eigen begrip, omschreven in artikel 2:152 BW, dat afhangt van het verschaffen van minimaal de helft van het kapitaal of van volledige aansprakelijkheid als vennoot. Het valt dus niet samen met het begrip dochtermaatschappij, dat op stemrechten en benoemingsmacht berust.

Bij het meten van kapitaal en reserves telt ook de inbreng mee die geldschieters hebben gedaan of nog moeten doen in afhankelijke maatschappijen die commanditaire vennootschap zijn, voor zover dat niet tot dubbeltelling leidt. Zo kan een concern zijn omvang niet buiten beeld houden door kapitaal in een commanditaire structuur onder te brengen.

Een voorbeeld. Een Nederlandse industriële nv heeft samen met haar dochters honderdveertig werknemers in Nederland en een ondernemingsraad, en haar geplaatste kapitaal met de reserves ligt volgens de balans met toelichting boven het grensbedrag. Kort na de vaststelling van de jaarrekening moet zij dat bij het handelsregister melden. Doet zij dat niet, dan is dat niet alleen een verzuim, maar loopt de vennootschap ook risico dat aandeelhouders en de ondernemingsraad langs andere weg naleving afdwingen.

In de praktijk

Voor het bestuur is dit een jaarlijks terugkerend controlepunt: toets na het vaststellen van de jaarrekening of de drie voorwaarden zijn vervuld en of er een uitzondering geldt. Voor de ondernemingsraad is de opgaaf in het handelsregister het zichtbare signaal dat de vennootschap op weg is naar het structuurregime, met de invloed op de benoeming van commissarissen die daarbij hoort.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.