Boek 2 Artikel 94a (2:94a BW)

Inbrengcontrole bij inbreng in natura bij oprichting van een nv

Indien bij de oprichting inbreng op aandelen anders dan in geld wordt overeengekomen, maken de oprichters een beschrijving op van hetgeen wordt ingebracht, met vermelding van de daaraan toegekende waarde en van de toegepaste waarderingsmethoden. Deze methoden moeten voldoen aan normen die in het maatschappelijke verkeer als aanvaardbaar worden beschouwd. De beschrijving heeft betrekking op de toestand van hetgeen wordt ingebracht op een dag die niet eerder dan zes maanden voor de oprichting ligt. De beschrijving wordt door alle oprichters ondertekend en aan de akte van oprichting gehecht.
Over de beschrijving van hetgeen wordt ingebracht moet een accountant als bedoeld in artikel 393, eerste lid een verklaring afleggen, die aan de akte van oprichting moet worden gehecht. Hierin verklaart hij dat de waarde van hetgeen wordt ingebracht, bij toepassing van in het maatschappelijke verkeer als aanvaardbaar beschouwde waarderingsmethoden, ten minste beloopt het bedrag van de stortingsplicht, in geld uitgedrukt, waaraan met de inbreng moet worden voldaan. Indien bekend is dat de waarde na de beschrijving aanzienlijk is gedaald, is een tweede verklaring vereist.
De beschrijving en de accountantsverklaring zijn niet vereist, indien zulks in de akte van oprichting is bepaald ten aanzien van: a. inbreng van effecten of geldmarktinstrumenten als bedoeld in artikel 1:1 van de Wet op het financieel toezicht, mits die effecten of geldmarktinstrumenten worden gewaardeerd tegen de gewogen gemiddelde koers waartegen zij gedurende drie maanden voorafgaande aan de dag van de inbreng op een gereglementeerde markt als bedoeld in artikel 1:1 van de Wet op het financieel toezicht zijn verhandeld; b. inbreng anders dan in geld, niet zijnde effecten of instrumenten als bedoeld in onderdeel a, die is gewaardeerd door een onafhankelijke persoon die blijkens zijn opleiding en werkzaamheid deskundig is in het uitvoeren van waarderingen, mits de deskundigenwaardering geschiedt met toepassing van in het maatschappelijk verkeer als aanvaardbaar beschouwde waarderingsmethoden en de waarde van hetgeen wordt ingebracht wordt bepaald op een dag die niet eerder dan zes maanden voor de dag van de inbreng ligt; c. inbreng anders dan in geld, niet zijnde effecten of geldmarktinstrumenten als bedoeld in onderdeel a, waarvan de waarde wordt afgeleid uit een jaarrekening die is vastgesteld over het laatste boekjaar dat aan de inbreng voorafgaat en overeenkomstig Richtlijn 2006/43/EG van het Europees Parlement en de Raad van 17 mei 2006 betreffende de wettelijke controles van jaarrekeningen en geconsolideerde jaarrekeningen, tot wijziging van de Richtlijnen 78/660/EEG en 83/349/EEG van de Raad en houdende intrekking van Richtlijn 84/253/EEG van de Raad (PbEG L 157) aan een accountantscontrole is onderworpen.
Indien voor de oprichting bekend is dat de koers is beïnvloed door uitzonderlijke omstandigheden die ertoe leiden dat de waarde van effecten of instrumenten als bedoeld in lid 3, onderdeel a, op de dag van de inbreng aanzienlijk zal zijn gewijzigd of indien voor de oprichting bekend is dat de waarde van inbreng als bedoeld in lid 3, onderdeel b of c, op de dag van de inbreng als gevolg van nieuwe bijzondere omstandigheden aanzienlijk zal zijn gewijzigd, zijn de oprichters verplicht om alsnog een beschrijving op te maken die door alle oprichters wordt ondertekend en waarover een accountantsverklaring als bedoeld in lid 2 wordt afgelegd. De beschrijving en de accountantsverklaring worden aan de akte van oprichting gehecht. Geschiedt de inbreng na de oprichting en is in de periode tussen de oprichting en de inbreng bekend geworden dat zich omstandigheden als bedoeld in de eerste zin hebben voorgedaan, dan is het bestuur verplicht om alsnog een beschrijving op te maken waarover een accountantsverklaring als bedoeld in lid 2 wordt afgelegd.
Indien bij de oprichting inbreng op aandelen anders dan in geld wordt overeengekomen onder toepassing van lid 3, legt de vennootschap binnen een maand na de dag van de inbreng ten kantore van het handelsregister een verklaring van de oprichters neer waarin de inbreng wordt beschreven, met vermelding van de daaraan toegekende waarde en de toegepaste waarderingsmethoden. In de verklaring wordt tevens vermeld of de toegekende waarde ten minste beloopt het bedrag van de stortingsplicht, in geld uitgedrukt, waaraan met de inbreng moet worden voldaan en wordt voorts vermeld dat zich in de periode tussen de waardering en de inbreng geen nieuwe bijzondere omstandigheden hebben voorgedaan. De oprichters ondertekenen de verklaring; ontbreekt de handtekening van een of meer hunner, dan wordt daarvan onder opgave van reden melding gemaakt.
De beschrijving en accountantsverklaring zijn niet vereist, indien aan de volgende voorwaarden is voldaan: a. alle oprichters hebben besloten af te zien van de opstelling van de deskundigenverklaring; b. een of meer rechtspersonen op wier jaarrekening titel 9 van toepassing is, of die krachtens de toepasselijke wet voldoen aan de eisen van richtlijn 2013/34/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 juni 2013 betreffende de jaarlijkse financiële overzichten, geconsolideerde financiële overzichten en aanverwante verslagen van bepaalde ondernemingsvormen, tot wijziging van richtlijn 2006/43/EG van het Europees Parlement en de Raad en tot intrekking van richtlijnen 78/660/EEG en 83/349/EEG van de Raad (PbEU 2013, L 182), nemen alle uit te geven aandelen tegen inbreng anders dan in geld; c. elke inbrengende rechtspersoon beschikt ten tijde van de inbreng over niet uitkeerbare reserves, voor zover nodig door het bestuur hiertoe afgezonderd uit de uitkeerbare reserves, ter grootte van het nominale bedrag der door de rechtspersoon genomen aandelen; d. elke inbrengende rechtspersoon verklaart dat hij een bedrag van ten minste de nominale waarde der door hem genomen aandelen ter beschikking zal stellen voor de voldoening van schulden van de vennootschap aan derden, die ontstaan in het tijdvak tussen de plaatsing van de aandelen en een jaar nadat de vastgestelde jaarrekening van de vennootschap over het boekjaar van de inbreng is gedeponeerd bij het handelsregister, voor zover de vennootschap deze niet kan voldoen en de schuldeisers hun vordering binnen twee jaren na deze deponering schriftelijk aan een van de inbrengende rechtspersonen hebben opgegeven; e. elke inbrengende rechtspersoon heeft zijn laatste vastgestelde balans met toelichting, met de accountantsverklaring daarbij, gedeponeerd bij het handelsregister en sedert de balansdatum zijn nog geen achttien maanden verstreken; f. elke inbrengende rechtspersoon zondert een reserve af ter grootte van het nominale bedrag der door hem genomen aandelen en kan dit doen uit reserves waarvan de aard dit niet belet; g. de vennootschap doet ten kantore van het handelsregister opgave van het onder a bedoelde besluit en elke inbrengende rechtspersoon doet aan hetzelfde kantoor opgave van zijn onder d vermelde verklaring.
Indien het vorige lid is toegepast, mag een inbrengende rechtspersoon zijn tegen de inbreng genomen aandelen niet vervreemden in het tijdvak, genoemd in dat lid onder d, en moet hij de reserve, genoemd in dat lid onder f aanhouden tot twee jaar na dat tijdvak. Nadien moet de reserve worden aangehouden tot het bedrag van de nog openstaande opgegeven vorderingen als bedoeld in het vorige lid onder d. De oorspronkelijke reserve wordt verminderd met betalingen op de opgegeven vorderingen.
De inbrengende rechtspersoon en alle in lid 6 onder d bedoelde schuldeisers kunnen de kantonrechter van de woonplaats van de vennootschap verzoeken, een bewind over de vorderingen in te stellen, strekkende tot hun voldoening daarvan uit de krachtens lid 6 onder d ter beschikking gestelde bedragen. Voor zover nodig, zijn de bepalingen van de Faillissementswet omtrent de verificatie van vorderingen en de vereffening van overeenkomstige toepassing. Een schuldeiser kan zijn vordering niet met een schuld aan een inbrengende rechtspersoon verrekenen. Over de vorderingen kan slechts onder de last van het bewind worden beschikt en zij kunnen slechts onder die last worden uitgewonnen, behalve voor schulden die voortspruiten uit handelingen welke door de bewindvoerder in zijn hoedanigheid zijn verricht. De kantonrechter regelt de bevoegdheden en de beloning van de bewindvoerder; hij kan zijn beschikking te allen tijde wijzigen.

Toelichting

Aandelen hoeven niet altijd met geld te worden volgestort. Een oprichter kan ook een machine, een pand, een merk of een hele onderneming inbrengen. Omdat zulke zaken geen vaste prijs hebben, eist dit artikel dat de waarde vooraf wordt vastgelegd en door een buitenstaander wordt getoetst.

De beschrijving

De oprichters maken samen een beschrijving van wat er wordt ingebracht. Daarin staat welke waarde eraan wordt toegekend en met welke waarderingsmethoden die waarde is bepaald; die methoden moeten aansluiten bij wat in het maatschappelijke verkeer aanvaardbaar is. De beschrijving gaat uit van de toestand op een dag die hoogstens zes maanden voor de oprichting ligt. Alle oprichters ondertekenen haar en zij wordt aan de akte gehecht.

De accountantsverklaring

Over die beschrijving geeft een accountant een verklaring af, die eveneens aan de akte wordt gehecht. Hij verklaart dat de waarde van de inbreng ten minste gelijk is aan het bedrag dat met die inbreng moet worden volgestort, in geld uitgedrukt. Blijkt vóór de oprichting dat de waarde na de beschrijving flink is gezakt, dan is een tweede verklaring nodig. Welke accountant dit mag doen, volgt uit artikel 2:393 BW.

Wanneer de controle achterwege mag blijven

De wet kent uitzonderingen, die dan wel in de akte van oprichting moeten worden vastgelegd. Zij komen erop neer dat de waarde al langs een andere betrouwbare weg vaststaat.

Effecten van een gereglementeerde markt: effecten of geldmarktinstrumenten die worden gewaardeerd tegen de gewogen gemiddelde koers waartegen zij in de drie maanden vóór de inbreng op een gereglementeerde markt zijn verhandeld; handel op een ander platform is dus niet genoeg.
Waardering door een deskundige: een onafhankelijke deskundige heeft de inbreng gewaardeerd op een dag die hoogstens zes maanden voor de inbreng ligt.
Waarde uit een gecontroleerde jaarrekening: de waarde volgt uit de vastgestelde jaarrekening over het laatste boekjaar, die aan een accountantscontrole is onderworpen.

Op die vrijstelling zit een rem. Is vóór de oprichting bekend dat de waarde door uitzonderlijke of nieuwe bijzondere omstandigheden aanzienlijk zal veranderen, dan moeten de oprichters alsnog een beschrijving maken en alsnog een accountantsverklaring laten afgeven. Gebeurt de inbreng pas na de oprichting en komt zoiets dan aan het licht, dan rust die plicht op het bestuur. Wordt van een vrijstelling gebruikgemaakt, dan legt de vennootschap binnen een maand na de inbreng een door de oprichters ondertekende verklaring bij het handelsregister neer waarin de inbreng en de waardering worden beschreven.

De regeling voor inbrengende rechtspersonen

Er is nog een tweede uitweg, bedoeld voor concernverhoudingen. De aandelen die worden uitgegeven moeten dan alle tegen inbreng in natura worden genomen door rechtspersonen die hun jaarrekening inrichten volgens de jaarrekeningtitel van dit boek, of die op grond van hun eigen wetgeving zijn onderworpen aan de vergelijkbare voorschriften uit de Europese jaarrekeningrichtlijn die het zesde lid noemt. Is dat zo, dan kan de controle vervallen mits ook aan de overige voorwaarden is voldaan: alle oprichters besluiten ervan af te zien, elke inbrengende rechtspersoon houdt een niet uitkeerbare reserve aan ter grootte van het nominale bedrag van zijn aandelen, zegt toe datzelfde bedrag in te zetten voor schulden die de vennootschap tegenover derden aangaat, en heeft zijn laatste vastgestelde balans met accountantsverklaring gedeponeerd, waarbij sinds de balansdatum nog geen achttien maanden zijn verstreken. Van het besluit en de verklaring wordt opgave gedaan bij het handelsregister.

Wie deze route kiest, zit er ook aan vast: de inbrengende rechtspersoon mag zijn aandelen gedurende het genoemde tijdvak niet vervreemden en moet de reserve nog twee jaar daarna aanhouden. Schuldeisers die zich tijdig melden, en de inbrengende rechtspersoon zelf, kunnen de kantonrechter vragen een bewind over die vorderingen in te stellen; de bewindvoerder zorgt dan voor de uitbetaling en de kantonrechter regelt zijn bevoegdheden en beloning.

In de praktijk

Voor de oprichter is dit vooral een kwestie van tijdig plannen: een waardering en een accountantsverklaring kosten weken. Voor schuldeisers is dit de bepaling die voorkomt dat een nv wordt opgetuigd met inbreng die op papier veel meer waard is dan in werkelijkheid.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Waarover gaat de accountantsverklaring bij inbreng?

Hoge Raad · 2002-12-06 · ECLI:NL:HR:2002:AE8457

Bij de oprichting van een vennootschap werd een onderneming in natura ingebracht en verklaarde een accountant dat de waarde daarvan ten minste het te storten bedrag beliep; een in de beschrijving opgenomen stuk grond bleek achteraf veel minder waard. De accountant voerde aan dat de niet in de beschrijving vermelde goodwill het tekort goedmaakte. De Hoge Raad besliste dat de verklaring betrekking heeft op wat de oprichters in hun beschrijving hebben opgenomen: de accountant mag wel een andere, maatschappelijk aanvaardbare waarderingsmethode kiezen, maar mag zich niet zo van de beschrijving losmaken dat hij stilzwijgend andere goederen meetelt. De regeling van de inbreng in natura strekt ertoe te waarborgen dat de waarde van de inbreng niet wordt opgeblazen, ter bescherming van zowel aandeelhouders als derden.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.