Boek 2 Artikel 334a (2:334a BW)

Splitsing is het spiegelbeeld van fusie: in plaats van vermogens samen te voegen, wordt een vermogen verdeeld over meer rechtspersonen. Dit artikel omschrijft de twee vormen die de wet kent en bepaalt wie als partij bij de splitsing geldt. Kenmerkend voor beide vormen is dat het vermogen onder algemene titel overgaat: er hoeft niet per bezitting of per schuld te worden geleverd, de overgang voltrekt zich in één keer op grond van de akte.

Zuivere splitsing

Bij een zuivere splitsing houdt de rechtspersoon zelf op te bestaan. Zijn hele vermogen gaat over op twee of meer andere rechtspersonen, verdeeld volgens de beschrijving die aan de akte van splitsing wordt gehecht. Die beschrijving is het hart van de operatie: daaruit moet blijken welk bezit en welke schuld bij welke verkrijger terechtkomt. Er zijn dus altijd minstens twee verkrijgers, anders zou het een fusie zijn.

Afsplitsing

Bij een afsplitsing blijft de rechtspersoon bestaan en staat hij een deel van zijn vermogen af — of, in uitzonderingsgevallen, alles. Ook hier bepaalt de aangehechte beschrijving wat er overgaat. Er is één verkrijger nodig, maar er mogen er meer zijn. Aan de verkrijgende kant moet aan één van twee voorwaarden zijn voldaan: ten minste één verkrijger kent lidmaatschapsrechten of aandelen toe aan de leden of aandeelhouders van de splitsende rechtspersoon, of ten minste één verkrijger wordt bij de splitsing door de splitsende rechtspersoon zelf opgericht. Die tweede variant is de gebruikelijke: een onderneming zet een bedrijfsonderdeel in een nieuwe dochter, waarvan zij zelf alle aandelen krijgt.

Wie partij is

Partij bij de splitsing zijn de splitsende rechtspersoon en elke verkrijgende rechtspersoon die al bestond. Rechtspersonen die bij de splitsing worden opgericht, zijn dus geen partij. Dat is niet alleen een woordkwestie: talloze bepalingen in deze titel leggen verplichtingen op aan de partijen bij de splitsing, zoals het opstellen en ondertekenen van het voorstel. Een vennootschap die nog niet bestaat, kan dat niet, en hoeft dat ook niet.

Een voorbeeld. Een familiebedrijf drijft een garage en verhuurt daarnaast twee panden. De aandeelhouders willen de panden scheiden van het risico van de garage. Zij richten bij de splitsing een nieuwe besloten vennootschap op waaraan de panden worden toebedeeld; de oude vennootschap blijft bestaan met de garage. Dat is een afsplitsing. Zouden zij de oude vennootschap laten verdwijnen en zowel de panden als de garage in twee nieuwe vennootschappen onderbrengen, dan is het een zuivere splitsing.

In de praktijk

De keuze tussen beide vormen is niet alleen fiscaal of praktisch. Bij een zuivere splitsing verdwijnt de oorspronkelijke rechtspersoon en gaan zijn vermogensbestanddelen en de daarmee samenhangende rechtsverhoudingen, zoals contracten, over op de verkrijgers; of ook een vergunning meegaat, bepaalt dit artikel niet, maar de regeling waarop die vergunning berust, en lang niet elke vergunning gaat van rechtswege over. Bij een afsplitsing blijft de rechtspersoon bestaan en houdt hij wat niet in de beschrijving staat. Begin daarom altijd bij de beschrijving: alles wat daarin ontbreekt, blijft achter of leidt tot discussie.