Boek 2 Artikel 244 (2:244 BW)

Een bestuurder van een bv zit nooit vast in het zadel. Artikel 2:244 BW bepaalt dat iedere bestuurder te allen tijde kan worden geschorst en ontslagen door het orgaan dat bevoegd is tot benoeming, meestal de algemene vergadering. Er is geen ontslaggrond nodig en geen voorafgaande toestemming van een instantie. Het artikel begrenst wel welke drempels de statuten aan dat besluit mogen stellen, en het regelt wat er gebeurt als er even geen bestuurder is.

Wie kan schorsen en ontslaan

Het uitgangspunt is eenvoudig: wie benoemt, mag ook schorsen en ontslaan. De statuten kunnen daarnaast een ander orgaan de bevoegdheid tot ontslag geven, behalve wanneer de benoeming volgens de bijzondere regeling door de raad van commissarissen gebeurt. Is er een monistisch bestuur, dan is het bestuur zelf te allen tijde bevoegd een uitvoerend bestuurder te schorsen; dat is een besluit van het bestuur als geheel, waaraan de bestuurder om wiens schorsing het gaat niet meebeslist.

De grens aan versterkte meerderheden

Statuten mogen het ontslag moeilijker maken, maar niet onmogelijk. Wordt bepaald dat schorsing of ontslag een versterkte meerderheid vereist in een vergadering waarin een bepaald deel van het kapitaal is vertegenwoordigd, dan mag die versterkte meerderheid niet hoger zijn dan tweederde van de uitgebrachte stemmen, die bovendien meer dan de helft van het geplaatste kapitaal vertegenwoordigen. Een statutaire bepaling die eist dat alle aandeelhouders instemmen, is dus niet toegestaan.

Gevolgen voor de arbeidsverhouding

Het ontslagbesluit maakt aan het bestuurderschap een einde. Voor een bestuurder met een arbeidsovereenkomst werkt dat in de regel door in zijn contract, en de wet sluit één mogelijkheid uitdrukkelijk uit: de rechter kan geen herstel van de arbeidsovereenkomst tussen de vennootschap en de bestuurder uitspreken. Hij kan dus niet terug in zijn functie worden geplaatst. Staat een wettelijk opzegverbod aan opzegging in de weg, bijvoorbeeld bij ziekte, dan eindigt de arbeidsovereenkomst niet en blijft hij werknemer, ook al is hij geen bestuurder meer. Wat verder overblijft, is een discussie over geld: over een vergoeding, over achterstallige beloning of over schade. Omdat het dan gaat om een zaak betreffende een arbeidsovereenkomst, is daarvoor de kantonrechter bevoegd (artikel 93 sub c Rv), ook wanneer de werknemer statutair bestuurder was.

Ontstentenis en belet

De statuten moeten voorschriften bevatten voor het geval alle bestuurders ontbreken of verhinderd zijn — bij ontstentenis of belet. Zij mogen dat ook regelen voor het geval slechts een of meer bestuurders wegvallen, en zij kunnen omschrijven wanneer er sprake is van belet. Wie op grond van zo'n statutaire regeling wordt aangewezen om bestuursdaden te verrichten, wordt voor die handelingen met een bestuurder gelijkgesteld. Dat betekent ook dat hij de verantwoordelijkheid en de aansprakelijkheid van een bestuurder draagt.

Een voorbeeld: een bv met één bestuurder die plotseling langdurig ziek wordt. Zonder statutaire regeling is er niemand die kan tekenen, betalen of personeel aansturen. Met een regeling neemt de aangewezen persoon het tijdelijk over — en die persoon moet zich realiseren dat hij dan als bestuurder wordt behandeld.

In de praktijk

Bij een voorgenomen ontslag is van belang welke meerderheid de statuten eisen en of die de wettelijke grens niet overschrijdt. De ontstentenis- en beletbepaling is vooral van betekenis bij een bv met maar één bestuurder.