Boek 2 Artikel 98 (2:98 BW)

Verkrijging van eigen aandelen door een nv

Verkrijging door de naamloze vennootschap van niet volgestorte aandelen in haar kapitaal is nietig.
Volgestorte eigen aandelen mag de vennootschap slechts verkrijgen om niet of indien het eigen vermogen, verminderd met de verkrijgingsprijs, niet kleiner is dan het gestorte en opgevraagde deel van het kapitaal, vermeerderd met de reserves die krachtens de wet of de statuten moeten worden aangehouden. Onverminderd het bepaalde in de vorige zin beloopt, indien de aandelen van de vennootschap zijn toegelaten tot de handel op een gereglementeerde markt of op een multilaterale handelsfaciliteit, als bedoeld in artikel 1:1 van de Wet op het financieel toezicht of een met een gereglementeerde markt of multilaterale handelsfaciliteit vergelijkbaar systeem uit een staat die geen lidstaat is, het nominale bedrag van de aandelen in haar kapitaal die de vennootschap verkrijgt, houdt of in pand houdt of die worden gehouden door een dochtermaatschappij, niet meer dan de helft van het geplaatste kapitaal.
Voor het vereiste in lid 2 is bepalend de grootte van het eigen vermogen volgens de laatst vastgestelde balans, verminderd met de verkrijgingsprijs voor aandelen in het kapitaal van de vennootschap, het bedrag van leningen als bedoeld in artikel 98c lid 2 en uitkeringen uit winst of reserves aan anderen die zij en haar dochtermaatschappijen na de balansdatum verschuldigd werden. Is een boekjaar meer dan zes maanden verstreken zonder dat de jaarrekening is vastgesteld, dan is verkrijging overeenkomstig lid 2 niet toegestaan.
Verkrijging anders dan om niet kan slechts plaatsvinden indien en voor zover de algemene vergadering het bestuur daartoe heeft gemachtigd. Deze machtiging geldt voor ten hoogste vijf jaar. In afwijking van de vorige volzin geldt in het geval de aandelen van een vennootschap zijn toegelaten tot de handel op een gereglementeerde markt of op een multilaterale handelsfaciliteit, als bedoeld in artikel 1:1 van de Wet op het financieel toezicht of een met een gereglementeerde markt of multilaterale handelsfaciliteit vergelijkbaar systeem uit een staat die geen lidstaat is deze machtiging voor ten hoogste achttien maanden. De algemene vergadering bepaalt in de machtiging hoeveel aandelen mogen worden verkregen, hoe zij mogen worden verkregen en tussen welke grenzen de prijs moet liggen. De statuten kunnen de verkrijging door de vennootschap van eigen aandelen uitsluiten of beperken.
De machtiging is niet vereist, voor zover de statuten toestaan dat de vennootschap eigen aandelen verkrijgt om, krachtens een voor hen geldende regeling, over te dragen aan werknemers in dienst van de vennootschap of van een groepsmaatschappij. Deze aandelen moeten zijn opgenomen in de prijscourant van een beurs.
De leden 1-4 gelden niet voor aandelen die de vennootschap onder algemene titel verkrijgt.
De leden 2–4 gelden niet voor aandelen die een financiële onderneming die ingevolge de Wet op het financieel toezicht in Nederland het bedrijf van bank mag uitoefenen, in opdracht en voor rekening van een ander verkrijgt.
De leden 2-4 gelden niet voor een beleggingsmaatschappij met veranderlijk kapitaal. Het geplaatste kapitaal van zulk een beleggingsmaatschappij, verminderd met het bedrag van de aandelen die zij zelf houdt, moet ten minste een tiende van het maatschappelijke kapitaal bedragen.
Onder het begrip aandelen in dit artikel zijn certificaten daarvan begrepen.

Toelichting

Een naamloze vennootschap mag onder voorwaarden aandelen in haar eigen kapitaal kopen, bijvoorbeeld om die later weer uit te geven of om kapitaal aan aandeelhouders terug te geven. Dit artikel bepaalt wanneer dat mag. De kern is dat de vennootschap geen geld naar aandeelhouders mag laten wegvloeien dat nodig is als buffer voor schuldeisers.

Twee harde grenzen

De eerste grens is absoluut: verkrijgt de vennootschap aandelen die nog niet zijn volgestort, dan is die verkrijging nietig. Zij bestaat dan van rechtswege niet en er hoeft niemand aan te pas te komen om dat vast te stellen. De reden is duidelijk: de vennootschap zou schuldeiser en schuldenaar van dezelfde stortingsplicht worden en die plicht zou verdampen.

De tweede grens is een vermogenstoets. Volgestorte eigen aandelen mag de vennootschap alleen om niet verkrijgen, of wanneer haar eigen vermogen na aftrek van de koopprijs nog steeds het gestorte en opgevraagde deel van het kapitaal dekt, plus de reserves die wet of statuten voorschrijven. In gewone taal: alleen wat boven het gebonden vermogen uitkomt, mag aan de inkoop worden besteed. Worden de aandelen op een gereglementeerde markt of een multilaterale handelsfaciliteit verhandeld, dan geldt daarbovenop een plafond: het nominale bedrag van de eigen aandelen die de vennootschap verkrijgt, houdt of in pand houdt, samen met die van een dochtermaatschappij, beloopt niet meer dan de helft van het geplaatste kapitaal.

Welke cijfers tellen

Voor de toets telt het eigen vermogen volgens de laatst vastgestelde balans. Daarvan gaan af: de prijs van de eigen aandelen, de leningen voor het nemen of verkrijgen van aandelen die artikel 2:98c BW noemt, en de winst- of reserve-uitkeringen die de vennootschap en haar dochters sinds de balansdatum verschuldigd zijn geworden. Is een boekjaar meer dan zes maanden voorbij zonder vastgestelde jaarrekening, dan mag er niet worden verkregen. Wie zijn jaarrekening laat liggen, sluit zichzelf dus uit.

Wie beslist

Verkrijging anders dan om niet vereist een machtiging van de algemene vergadering aan het bestuur. Die machtiging geldt voor hoogstens vijf jaar; is de vennootschap beursgenoteerd of worden haar aandelen op een multilaterale handelsfaciliteit verhandeld, dan is de termijn hoogstens achttien maanden. In de machtiging legt de vergadering vast om hoeveel aandelen het gaat, langs welke weg ze mogen worden verkregen en binnen welke prijsgrenzen. De statuten kunnen inkoop bovendien uitsluiten of verder inperken.

Werknemersregeling: staat in de statuten dat de vennootschap eigen aandelen mag verkrijgen om die volgens een geldende regeling aan werknemers over te dragen, dan is geen machtiging nodig; die aandelen moeten wel in de prijscourant van een beurs zijn opgenomen.
Verkrijging onder algemene titel: gaan aandelen bijvoorbeeld door fusie over, dan gelden de eerste vier leden niet.
Bank in opdracht van een ander: verkrijgt een bank aandelen in opdracht en voor rekening van een ander, dan gelden de eisen van het tweede tot en met vierde lid niet.
Veranderlijk kapitaal: voor een beleggingsmaatschappij met veranderlijk kapitaal gelden die eisen evenmin; wel moet haar geplaatste kapitaal, na aftrek van de eigen aandelen, ten minste een tiende van het maatschappelijke kapitaal bedragen.

Waar dit artikel over aandelen spreekt, vallen ook certificaten daarvan eronder. Kopen van certificaten in plaats van aandelen levert dus geen extra ruimte op.

Een voorbeeld. Een familie-nv wil de aandelen van een vertrekkende neef overnemen. Het bestuur rekent uit dat het eigen vermogen na betaling ruim boven het gebonden deel blijft, en de algemene vergadering geeft een machtiging met een maximum aantal en een prijsvork. Was de jaarrekening over het vorige boekjaar zeven maanden na afloop nog niet vastgesteld, dan kon de koop op dat moment niet doorgaan.

In de praktijk

Voor een bestuurder is dit een bepaling om vóór de transactie na te lopen: aan de nietigheid en de aansprakelijkheid die artikel 2:98a BW eraan verbindt, valt achteraf weinig te repareren. Voor een aandeelhouder die zijn pakket aan de vennootschap wil verkopen, staat hier of dat kan en tegen welke prijsgrenzen.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.