Boek 2 Artikel 166 (2:166 BW)

Grote naamloze vennootschappen moeten zichzelf doelen stellen voor de verhouding tussen mannen en vrouwen in de top. Dit artikel schrijft drie stappen voor: een streefcijfer vaststellen, een plan maken om dat te halen, en jaarlijks rapporteren aan de Sociaal-Economische Raad. Er staat geen quotum in en geen sanctie op het niet halen van het doel; de kracht zit in de openbaarheid van de cijfers.

Voor welke vennootschappen

De verplichting geldt voor de grotere vennootschap: een nv die op twee opeenvolgende balansdata, en daarna zonder onderbreking opnieuw op twee opeenvolgende balansdata, niet voldeed aan ten minste twee van de omvangseisen die de wet bij de jaarrekening stelt in artikel 2:397 BW. Kleinere vennootschappen vallen erbuiten.

Het streefcijfer

De doelen moeten passend en ambitieus zijn en de verhouding tussen mannen en vrouwen evenwichtiger maken. Zij hebben betrekking op drie lagen: het bestuur, de raad van commissarissen en categorieën werknemers in leidinggevende functies die de vennootschap zelf aanwijst. Dat laatste geeft ruimte, maar ook verantwoordelijkheid: een vennootschap die haar leidinggevende laag zo smal definieert dat er niets te meten valt, maakt de verplichting krachteloos.

Er zijn twee verlichtingen. Bestaan het bestuur en de raad van commissarissen elk uit één persoon, dan mag één streefcijfer voor beide organen samen worden vastgesteld. En geldt voor de raad van commissarissen of voor de niet-uitvoerende bestuurders al de wettelijke eis van een derde mannen en een derde vrouwen bij beursvennootschappen, dan hoeft daarvoor geen streefcijfer meer te worden bepaald: die norm is dan al bindend.

Het plan en de rapportage

Bij de doelen hoort een plan om ze te bereiken. Zonder plan blijft een streefcijfer een intentie; de wet dwingt tot nadenken over de weg ernaartoe, bijvoorbeeld over werving, doorstroom en opvolging.

Jaarlijks, binnen tien maanden na afloop van het boekjaar, rapporteert de vennootschap aan de Sociaal-Economische Raad. Die rapportage bevat het aantal mannen en vrouwen aan het eind van het boekjaar in het bestuur, in de raad van commissarissen en in de aangewezen leidinggevende categorieën, de streefcijfers, het plan, en als een doel niet is gehaald de redenen daarvoor. Uitleggen waarom het niet lukte is dus onderdeel van de verplichting.

Concerns

Behoort de vennootschap tot een groep, dan hoeft zij deze verplichtingen niet zelf na te komen als de vennootschap aan het hoofd van de groep dat voor haar doet, eventueel voor meerdere groepsmaatschappijen tegelijk. Dat voorkomt dat binnen één concern tientallen afzonderlijke rapportages ontstaan.

Een voorbeeld. Een grote nv met een bestuur van drie mannen en een raad van commissarissen met één vrouw stelt zich ten doel binnen enkele jaren in beide organen ten minste een derde vrouwen te hebben, en wijst daarnaast de laag van divisiedirecteuren aan. In het plan legt zij vast dat bij elke vacature een gemengde kandidatenlijst wordt gevraagd. Blijft het doel buiten bereik, dan moet zij dat in haar rapportage uitleggen.

In de praktijk

Zet de rapportagetermijn van tien maanden in de jaaragenda naast het traject van de jaarrekening, en leg vast welke functies tot de leidinggevende categorieën horen. Voor commissarissen is dit een onderwerp om jaarlijks op tafel te leggen: zij houden toezicht op de vraag of het plan meer is dan papier.