Boek 2 Artikel 242 (2:242 BW)

De eerste bestuurders van een bv worden benoemd bij de oprichtingsakte. Daarna benoemt de algemene vergadering, tenzij de statuten die bevoegdheid geven aan een vergadering van houders van aandelen van een bepaalde soort of aanduiding. Artikel 2:242 BW stelt daarbij één harde waarborg: iedere aandeelhouder met stemrecht moet kunnen meebeslissen over de benoeming van ten minste één bestuurder. Niemand mag dus volledig buiten de samenstelling van het bestuur worden gehouden.

Benoeming per soort aandelen

Met een benoemingsrecht per soort kan een vennootschap invloed op het bestuur anders verdelen dan naar kapitaal. Denk aan een bv die een investeerder laat instappen met aandelen van een aparte aanduiding, waarbij die aandelen het recht geven één bestuurder te benoemen, terwijl de overige bestuurders door de algemene vergadering worden benoemd. Zo'n regeling is toegestaan, mits de waarborg overeind blijft dat elke stemgerechtigde aandeelhouder bij ten minste één benoeming meedoet. Voor de invoering van zo'n regeling gelden dezelfde zware eisen als bij een wijziging van het stemrecht: unanimiteit in een vergadering waarin het volledige geplaatste kapitaal aanwezig of vertegenwoordigd is.

Werkt de vennootschap met een monistisch bestuur, dan moet bij de benoeming worden bepaald of iemand uitvoerend of niet-uitvoerend bestuurder wordt. Dat is geen detail: aan die kwalificatie hangen zijn taak, zijn stemrecht bij bepaalde onderwerpen en de manier waarop later naar zijn handelen wordt gekeken.

Wanneer de raad van commissarissen benoemt

Er is één uitzondering op dit alles. Geldt voor de vennootschap de regeling waarin de raad van commissarissen de bestuurders benoemt, dan gaan de regels van dit artikel over benoeming door de vergadering niet op. De bevoegdheid ligt dan bij die raad, en de aandeelhouders hebben daarin geen directe stem.

Eisen aan de persoon

De statuten kunnen de kring van benoembare personen beperken door eisen aan bestuurders te stellen, zoals een aantoonbare vakbekwaamheid, een maximumleeftijd of de eis dat de bestuurder geen functie bij een concurrerende onderneming vervult. Zulke eisen zijn niet absoluut. De algemene vergadering kan ze terzijde stellen bij besluit, genomen volgens de regels die gelden voor een besluit tot statutenwijziging. Er hoeft dus geen notaris aan te pas te komen om in één geval van een eis af te wijken, maar de meerderheid en de vorm van een statutenwijziging moeten wel worden gehaald.

Een voorbeeld: de statuten van een familiebedrijf eisen dat een bestuurder afstammeling van de oprichter is. De vennootschap wil een externe directeur aantrekken. Dat kan zonder de statuten te wijzigen, mits de vergadering met de vereiste zware meerderheid besluit de eis voor deze benoeming opzij te zetten.

In de praktijk

Controleer bij elke benoeming wie bevoegd is: de vergadering, een soortvergadering of de raad van commissarissen. Leg het besluit vast met de datum van ingang en, bij een monistisch bestuur, met de kwalificatie uitvoerend of niet-uitvoerend. Schrijf de bestuurder daarna in bij het handelsregister. En controleer de statutaire eisen vóór de kandidaat is benaderd; een benoeming die in strijd met de statuten is, levert onzekerheid op over alles wat die bestuurder daarna doet.