Boek 2 Artikel 272 (2:272 BW)

Bij een gewone bv benoemt en ontslaat de algemene vergadering de bestuurders. Bij een structuurvennootschap waarvoor het volledige regime geldt, ligt die bevoegdheid bij de raad van commissarissen. Dat is misschien wel het scherpste verschil tussen beide regimes: de aandeelhouders hebben dan geen rechtstreekse greep meer op de samenstelling van het bestuur. Zij worden wel geïnformeerd, en bij een ontslag moeten zij worden gehoord, maar beslissen doen zij niet. Geldt voor de vennootschap het verzwakte structuurregime, dan mist de raad van commissarissen deze bevoegdheid juist en blijft het de algemene vergadering die de bestuurders benoemt en ontslaat.

De bevoegdheid is niet in te perken

De wet zegt uitdrukkelijk dat de benoemingsbevoegdheid van de raad niet door een bindende voordracht kan worden beperkt. Een aandeelhouder kan dus niet via de statuten afdwingen dat alleen zijn kandidaat kan worden benoemd. Ook een aandeelhoudersovereenkomst kan die vrijheid niet wegnemen: zij bindt hooguit de partijen die haar hebben getekend, en niet de raad van commissarissen als orgaan van de vennootschap.

Informeren bij benoeming, horen bij ontslag

• Bij een voorgenomen benoeming geeft de raad de algemene vergadering kennis van zijn plan. De aandeelhouders weten dus wie eraan komt en kunnen daarover hun mening geven, maar hun instemming is niet nodig.
• Bij een voorgenomen ontslag gaat de wet een stap verder: de raad mag pas ontslaan nadat de algemene vergadering over het voornemen is gehoord. Wordt dat horen overgeslagen, dan kleeft er een gebrek aan het besluit.

- De commissie van aandeelhouders uit artikel 2:268 BW kan ook hier een rol spelen: de algemene vergadering kan haar bevoegdheid voor telkens hoogstens twee jaar aan zo'n commissie overdragen en die overdracht altijd weer intrekken.

Horen is geen instemmen

Hier gaan lezers vaak de mist in. Het horen van de algemene vergadering is een vormvoorschrift bij de voorbereiding van het besluit, geen goedkeuringsrecht. De raad van commissarissen mag na het horen zijn eigen afweging maken en een bestuurder ontslaan tegen de zin van de meerderheid van de aandeelhouders in. Omgekeerd kan de algemene vergadering een bestuurder niet zelf ontslaan; wil zij verandering, dan zal zij het gesprek met de raad moeten aangaan, of in het uiterste geval het vertrouwen in de raad zelf opzeggen.

Een voorbeeld. De aandeelhouder van een structuurvennootschap wil de financieel bestuurder vervangen door iemand uit zijn eigen kring. Hij kan die wens op de vergadering uitspreken, maar het is de raad van commissarissen die beslist. Besluit de raad tot ontslag van de zittende bestuurder, dan moet hij de aandeelhouder eerst horen; die kan zijn bezwaren maken, waarna de raad toch kan doorzetten.

In de praktijk

Zorg dat het horen aantoonbaar heeft plaatsgevonden: agendeer het voornemen, notuleer wat is gezegd en bewaar de oproeping. Houd bij benoemingen de volgorde aan: eerst kennisgeving aan de algemene vergadering, dan het benoemingsbesluit. Bedenk ten slotte dat het ontslag als bestuurder losstaat van de arbeidsrechtelijke afwikkeling; het vennootschappelijke besluit werkt meteen, over de beëindiging van een eventuele arbeidsovereenkomst gelden eigen regels.