Boek 2 Artikel 440 (2:440 BW)

Dit artikel splitst twee grote posten van de winst- en verliesrekening verder uit: de bedrijfskosten en de baten en lasten uit beleggingen. Beide zeggen veel over hoe een verzekeraar draait, maar alleen als duidelijk is waaruit zij bestaan.

De bedrijfskosten

• Acquisitiekosten: alle kosten die direct of indirect samenhangen met het sluiten van verzekeringsovereenkomsten. Provisie voor een tussenpersoon valt eronder, maar ook de kosten van acceptatie.
• De beweging in de overlopende acquisitiekosten: het bedrag dat in het boekjaar is geactiveerd of juist ten laste van het resultaat is gebracht.
• Beheerskosten, personeelskosten en afschrijvingen op bedrijfsmiddelen: voor zover die niet al bij de acquisitiekosten, de schaden of de beleggingslasten zijn meegeteld.

- Ontvangen provisie en winstdeling uit herverzekering: voor zover die op de bedrijfskosten in mindering is gebracht.

De beleggingsopbrengsten

Bij de opbrengsten uit beleggingen worden apart getoond: de opbrengsten uit deelnemingen, de opbrengsten uit andere beleggingen gesplitst naar terreinen en gebouwen en de overige beleggingen, de terugnemingen van eerdere waardeverminderingen voor zover die niet in de herwaarderingsreserve zitten, en de opbrengsten bij verkoop van beleggingen. Van de eerste twee groepen moet bovendien worden aangegeven wat afkomstig is uit de verhouding met groepsmaatschappijen.

Die laatste eis is geen detail. Een rendement dat een verzekeraar behaalt op een belegging binnen het eigen concern is van een andere orde dan een rendement dat op de markt is verdiend; het kan immers deels een interne afspraak zijn.

De beleggingslasten en de winstdeling

Bij de lasten in verband met beleggingen worden apart vermeld: de beheerkosten inclusief rentekosten, de waardeverminderingen van beleggingen voor zover die niet aan de herwaarderingsreserve zijn onttrokken, de afschrijvingen op beleggingen — waarvoor dat voorbehoud niet geldt — en het verlies bij verkoop. Verder moeten de bedragen van de winstdeling en van de kortingen in de toelichting worden opgenomen. Dat zijn de bedragen die aan polishouders ten goede komen, en polishouders horen te kunnen zien hoe groot die zijn.

Een voorbeeld. Een verzekeraar ziet haar bedrijfskosten stijgen. Uit de uitsplitsing blijkt dat de acquisitiekosten sterk zijn toegenomen terwijl de beheerskosten gelijk bleven: zij heeft dus fors ingezet op nieuwe polissen. Dat is een heel ander verhaal dan een stijging van de beheerskosten, die op een minder efficiënte organisatie zou wijzen.

In de praktijk

Voor het bestuur betekent dit dat de kostenadministratie de acquisitiekosten moet kunnen onderscheiden van de gewone bedrijfskosten; die grens is niet altijd scherp en vraagt om vaste keuzes. Voor lezers is de uitsplitsing het gereedschap om te beoordelen of het resultaat uit het verzekeringsbedrijf zelf komt of uit de beleggingsportefeuille.