Boek 2 Artikel 309 (2:309 BW)

Fusie is in dit boek een precies omschreven rechtshandeling. Twee of meer rechtspersonen komen samen, waarbij één van hen het vermogen van de ander onder algemene titel verkrijgt. Of zij richten samen een nieuwe rechtspersoon op, die hun beider vermogen onder algemene titel verkrijgt. Dat is iets anders dan wat in het spraakgebruik een fusie heet: het overnemen van aandelen of het samenvoegen van activiteiten.

Onder algemene titel

De kern zit in die drie woorden. Bij een overgang onder algemene titel gaat het vermogen in één keer over: de goederen, de schulden en de contractsposities die daartoe behoren. Er hoeft niet per goed te worden geleverd, geen debiteur te worden geïnformeerd en in beginsel ook geen wederpartij om toestemming te worden gevraagd. Dat maakt de fusie zo krachtig, en meteen ook zo ingrijpend: schuldeisers krijgen van de ene op de andere dag een andere schuldenaar. De rechtspersonen die hun vermogen zo overdragen, houden op te bestaan zodra de fusie van kracht wordt; een vereffening volgt niet, omdat hun hele vermogen al bij de verkrijgende rechtspersoon ligt.

De twee varianten

• Opgaan in een bestaande rechtspersoon. Eén van de betrokken partijen blijft bestaan als verkrijgende rechtspersoon; de andere verdwijnt.

- Samen een nieuwe oprichten. De betrokken rechtspersonen richten bij dezelfde rechtshandeling een nieuwe rechtspersoon op, die hun vermogen verkrijgt; zij verdwijnen allebei.

Wat fusie niet is

Wie aandelen koopt, doet geen juridische fusie: de rechtspersoon blijft dan gewoon bestaan, alleen zijn aandeelhouder verandert. Wie een onderneming koopt, evenmin: dan worden activa en passiva stuk voor stuk overgedragen, met alle toestemmingen die daarbij horen. Ook een bestuurlijke samenwerking, hoe innig ook, is geen fusie in deze zin. Alleen de rechtshandeling die de wet hier omschrijft, brengt de overgang onder algemene titel teweeg, en daarvoor moet de hele procedure van deze titel worden gevolgd, met een notariële akte als sluitstuk.

Een voorbeeld. Twee sportverenigingen in één dorp willen samen verder. Kiezen zij voor een juridische fusie, dan gaan het clubhuis, de leningen, de huurcontracten en de sponsorafspraken in één keer over op de blijvende vereniging, en worden de leden van de verdwijnende vereniging lid van de andere. Kiezen zij voor overdracht van bezittingen, dan moet alles apart worden geregeld en moeten de leden zich individueel aanmelden.

In de praktijk

Bepaal vroeg welke variant het wordt, want dat bepaalt de hele verdere route: bij een nieuw op te richten rechtspersoon moet er een ontwerpakte komen, bij opgaan in een bestaande partij moeten diens statuten worden bekeken. Breng in kaart welke contracten een beding bevatten over verandering van de contractspartij; ook al gaat alles onder algemene titel over, zo'n beding kan een wederpartij het recht geven de overeenkomst te beëindigen. En reken op een doorlooptijd van maanden, want de procedure kent vaste stappen en termijnen die niet kunnen worden ingekort.