Boek 2 Artikel 250 (2:250 BW)

Een bv hoeft geen raad van commissarissen te hebben, maar zij kan er wel een instellen. Artikel 2:250 BW bepaalt dat de statuten daarin kunnen voorzien, tenzij is gekozen voor een monistisch bestuur met niet-uitvoerende bestuurders. De raad bestaat uit een of meer natuurlijke personen en heeft twee taken: toezicht houden en adviseren. Bij hun werk richten de commissarissen zich naar het belang van de vennootschap en van de onderneming die daaraan verbonden is.

Toezicht en advies

De raad ziet erop toe hoe het bestuur zijn beleid voert en hoe het er in de vennootschap en haar onderneming in het algemeen voorstaat, en hij geeft het bestuur gevraagd en ongevraagd raad. Die twee taken lopen door elkaar: wie meedenkt over een grote investering, beoordeelt tegelijk of het bestuur zijn werk goed doet. De raad bestuurt echter niet zelf. Hij kan het bestuur niet opzijzetten en hij vertegenwoordigt de vennootschap niet, tenzij de wet of de statuten hem daarvoor uitdrukkelijk een bevoegdheid geven.

Het richtsnoer is hetzelfde als voor bestuurders: het belang van de vennootschap en de daarmee verbonden onderneming. Een commissaris die is voorgedragen door een investeerder of door een familietak, is dus geen vertegenwoordiger van die partij. Hij mag hun standpunt kennen en meewegen, maar hij moet uiteindelijk het vennootschappelijk belang volgen.

Wat de statuten mogen toevoegen

De statuten kunnen aanvullende bepalingen bevatten over de taak en de bevoegdheden van de raad en van zijn leden. In de praktijk gebeurt dat volop: goedkeuringsrechten bij grote investeringen, het recht om de bezoldiging van bestuurders vast te stellen, een regeling die de raad de bestuurstaak laat waarnemen bij ontstentenis of belet van alle bestuurders. Een algemene vergadering bijeenroepen mag de raad overigens al op grond van artikel 2:219 BW; daarvoor is geen statutaire bepaling nodig. Ook kunnen de statuten aan een met name of in functie aangeduide commissaris meer dan één stem geven, met dezelfde grens die voor bestuurders geldt: hij kan nooit meer stemmen uitbrengen dan de andere commissarissen samen.

Tegenstrijdig belang

Ook voor commissarissen geldt de regel over het tegenstrijdig belang. Heeft een commissaris bij een onderwerp een direct of indirect persoonlijk belang dat botst met het belang van de vennootschap en haar onderneming, dan neemt hij niet deel aan de beraadslaging en de besluitvorming. Kan de raad daardoor geen besluit nemen, dan gaat het besluit naar de algemene vergadering, tenzij de statuten iets anders bepalen.

Een voorbeeld: een raad van drie commissarissen moet beslissen over de goedkeuring van een lening die de vennootschap wil aangaan bij een bank waar een van de commissarissen bestuurder is. Die functie op zichzelf zet hem nog niet buitenspel; beslissend is of hij door zijn positie bij de bank ook zelf belang heeft bij deze lening, bijvoorbeeld omdat zijn beloning of zijn eigen aansprakelijkheid daarvan afhangt. Is dat zo, dan blijft hij buiten de behandeling. Kunnen de overige twee daarna geen besluit nemen omdat ook zij zo'n belang hebben, dan beslist de algemene vergadering.

In de praktijk

Beschrijf in de statuten of in een reglement welke besluiten goedkeuring van de raad vragen en welke informatie de raad wanneer krijgt; toezicht zonder informatie is een lege huls. Notuleer vergaderingen van de raad, ook als er weinig gebeurt, want die notulen zijn later het bewijs dat er toezicht is gehouden. En meld een tegenstrijdig belang meteen: uit het stuk moet blijken wie wel en wie niet heeft meebeslist.