Boek 2 Artikel 274a (2:274a BW)

De structuurregeling gaat uit van een aparte raad van commissarissen naast het bestuur. Sommige vennootschappen werken liever met één bestuur waarin uitvoerende en niet uitvoerende bestuurders samen zitten, het monistische model van artikel 2:239a BW. Dit artikel maakt die keuze ook voor een structuurvennootschap mogelijk en zorgt ervoor dat de waarborgen van het regime daarbij overeind blijven.

De vertaalslag naar één bestuur

Kiest de vennootschap voor een monistisch bestuur, dan geldt wat de wet over de raad van commissarissen en over de commissarissen zegt, van overeenkomstige toepassing op de niet uitvoerende bestuurders. Dat betreft het hele pakket: de minimumomvang en de profielschets, het stelsel van voordracht en aanbeveling met het versterkte recht van de ondernemingsraad, de onverenigbaarheden, de zittingstermijn van vier jaar met de gang naar de ondernemingskamer bij tussentijds ontslag, en de mogelijkheid het vertrouwen in het collectief op te zeggen. De niet uitvoerende bestuurders nemen dus de positie van de commissarissen in.

Wie de uitvoerende bestuurders benoemt

In het monistische model benoemen de niet uitvoerende bestuurders de uitvoerende bestuurders. Ook die bevoegdheid kan niet door een bindende voordracht worden beperkt. Net als bij de gewone structuurvennootschap wordt de algemene vergadering vooraf van een voorgenomen benoeming op de hoogte gesteld, en moet zij worden gehoord voordat een bestuurder wordt ontslagen. De aandeelhouders krijgen dus ook hier geen beslissende stem over de bemensing van de dagelijkse leiding.

Goedkeuring van de zware besluiten

De besluiten die bij een dualistisch bestuur goedkeuring van de raad van commissarissen nodig hebben, vragen hier de goedkeuring van de meerderheid van de niet uitvoerende bestuurders. Die besluiten zijn bovendien uitgezonderd van de mogelijkheid om binnen het bestuur taken zo te verdelen dat een deel van de bestuurders erover beslist: de lijst van artikel 2:274 BW blijft een zaak van het bestuur als geheel, met de niet uitvoerende bestuurders als goedkeurende meerderheid. Ontbreekt die goedkeuring, dan blijft ook hier de vertegenwoordigingsbevoegdheid van het bestuur en van de bestuurders onaangetast; de vennootschap is naar buiten toe gewoon gebonden.

Een voorbeeld. Een internationaal georiënteerde vennootschap wil één bestuurstafel, omdat haar buitenlandse aandeelhouder dat model gewend is. Zij kiest voor een monistisch bestuur met drie uitvoerende en vier niet uitvoerende bestuurders. De ondernemingsraad houdt zijn versterkte aanbevelingsrecht, maar dan voor een deel van de niet uitvoerende plaatsen, en een voorgenomen sluiting van een vestiging waarbij de arbeidsovereenkomst van een aanmerkelijk aantal werknemers wordt beëindigd, heeft de steun van de meerderheid van die niet uitvoerende bestuurders nodig.

In de praktijk

De keuze voor het monistische model moet in de statuten staan en vraagt dus een gang naar de notaris. Leg daarbij precies vast hoeveel niet uitvoerende bestuurders er zijn, hoe de taakverdeling loopt en hoe de goedkeuring van de zware besluiten wordt vastgelegd, want de stemverhouding binnen het bestuur wordt dan bepalend. Houd er verder rekening mee dat de niet uitvoerende bestuurders formeel bestuurder zijn, met alles wat dat voor hun verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid betekent; zij zitten dichter op het besluit dan een commissaris.