Boek 2 Artikel 72 (2:72 BW)

Wie zich omzet in een naamloze vennootschap, komt in een regime met een minimumkapitaal terecht. De wet wil daarom zeker weten dat er ook werkelijk vermogen aanwezig is. Dit artikel eist bij elke omzetting in een nv een accountantsverklaring over het eigen vermogen, en stelt daarnaast bijzondere eisen wanneer de omgezette rechtspersoon leden heeft of een stichting is. Leden van een vereniging of coöperatie worden bij de omzetting aandeelhouder.

Van bv naar nv

Zet een besloten vennootschap zich om in een naamloze vennootschap, dan wordt aan de akte van omzetting een verklaring van een accountant gehecht. Daaruit moet blijken dat het eigen vermogen op een dag binnen vijf maanden vóór de omzetting ten minste overeenkwam met het gestorte en opgevraagde deel van het kapitaal. De peildatum mag dus iets in het verleden liggen, maar niet te ver: vijf maanden is de uiterste grens.

Van een andere rechtspersoon naar nv

Gaat het om een andere rechtspersoon — een vereniging, coöperatie, onderlinge waarborgmaatschappij of stichting — dan worden aan de akte drie soorten stukken gehecht, voor zover van toepassing:

• De accountantsverklaring. Daaruit blijkt dat het eigen vermogen op een dag binnen vijf maanden vóór de omzetting ten minste gelijk was aan het gestorte deel van het geplaatste kapitaal volgens de akte. Bij dat vermogen mag worden opgeteld wat na die dag, uiterlijk direct na de omzetting, nog op aandelen wordt gestort.
• Toestemming van leden. Heeft de rechtspersoon leden, dan is de schriftelijke toestemming nodig van ieder lid van wie de aandelen niet worden volgestort uit de reserves van de rechtspersoon. Wie zelf moet bijstorten, mag daartoe niet worden verplicht zonder dat hij dat wil.

- Rechterlijke machtiging. Wordt een stichting omgezet, dan hoort de machtiging van de rechter bij de akte. Een stichting heeft geen leden en geen aandeelhouders; haar vermogen is aan een doel gebonden, en daarom kijkt de rechter mee.

Leden worden aandeelhouders

Zet een vereniging, coöperatie of onderlinge waarborgmaatschappij zich om in een nv, dan wordt ieder lid aandeelhouder. Het lidmaatschap verdwijnt en daarvoor komt een aandeel in de plaats. Dat is de spiegelbeeldige situatie van de omzetting van een nv in een ledenrechtsvorm, en zij vraagt dezelfde zorgvuldigheid: het gaat om een wezenlijke verandering van de positie van de betrokkenen.

De rem op de omzetting

De omzetting kan niet plaatsvinden zolang een lid het lidmaatschap nog kan opzeggen op de grond die de wet hem bij zo'n ingrijpend besluit geeft. Eerst moet dus vaststaan wie er nog lid is; pas daarna kan de omzetting worden voltrokken. Zo wordt voorkomen dat iemand tegen zijn zin aandeelhouder wordt van een vennootschap waarin hij niet wil zitten, met alle verplichtingen die daarbij horen.

Een sportvereniging met een professioneel elftal wil haar activiteiten voortzetten in een nv om kapitaal aan te trekken. Eerst moet het opzegrecht van de leden zijn uitgewerkt, dan legt een accountant vast dat het eigen vermogen toereikend is, en van leden die zouden moeten bijstorten is schriftelijke toestemming nodig. Pas als die stukken er liggen, kan de notaris de akte passeren.

In de praktijk

Voor bestuurders is de volgorde bepalend: eerst de besluitvorming en de opzegtermijnen, dan de verklaring van de accountant, dan de akte. Voor leden is het belangrijk te weten dat zij aandeelhouder worden en dat zij niet ongevraagd tot storting kunnen worden verplicht. En voor de accountant is de peildatum van vijf maanden de harde begrenzing van zijn verklaring.