Boek 2 Artikel 37 (2:37 BW)

Dit artikel regelt wie het bestuur van een vereniging aanwijst en wie het weer naar huis kan sturen. Het uitgangspunt is dat bestuurders uit de leden worden benoemd en dat de algemene vergadering die benoeming doet. De statuten mogen daarvan afwijken, maar niet onbeperkt: elk lid moet op de een of andere manier aan de stemming over de bestuursbenoeming kunnen deelnemen. Verder geeft het artikel regels over bindende voordrachten, over ontslag en schorsing, en over de verdeling van de functies binnen het bestuur.

Wie bestuurder kan worden

De hoofdregel is dat het bestuur uit de leden komt. De statuten kunnen bepalen dat ook mensen van buiten de vereniging benoembaar zijn, wat handig is als specifieke deskundigheid nodig is. Daarnaast mogen de statuten bepalen dat een deel van de bestuurders door anderen dan de leden wordt benoemd — bijvoorbeeld door een koepel of een gemeente — maar dat deel moet kleiner blijven dan de helft. De leden houden zo altijd de meerderheid in handen.

Benoeming door de algemene vergadering

De benoeming gebeurt in beginsel door de algemene vergadering. De statuten kunnen een andere wijze van benoemen regelen, mits ieder lid direct of indirect aan de stemming kan deelnemen. Vindt de benoeming buiten een vergadering plaats, bijvoorbeeld door afdelingen of via een schriftelijke verkiezing, dan moeten de leden de gelegenheid krijgen kandidaten te stellen. Dat recht mag in de statuten aan een aantal leden gezamenlijk worden gekoppeld, maar aan niet meer dan een vijfde van de leden die aan de verkiezing kunnen deelnemen. Ook mag worden geëist dat een kandidaat een bepaald aantal stemmen haalt, met een maximum van tweederde van de uitgebrachte stemmen.

De bindende voordracht

Bepalen de statuten dat een bestuurder moet worden benoemd uit een bindende voordracht, dan zit de vergadering niet vast. Zij kan het bindende karakter aan die voordracht ontnemen met een besluit dat ten minste tweederde van de uitgebrachte stemmen haalt. De statuten mogen daarnaast eisen dat op die vergadering een bepaald aantal stemmen kan worden uitgebracht, maar niet meer dan tweederde van alle stemmen die gezamenlijk kunnen worden uitgebracht. Staat er maar één kandidaat op de voordracht voor een plaats, dan is die kandidaat door het besluit over de voordracht benoemd, tenzij het bindende karakter eraan is ontnomen.

Ontslag en schorsing

Een bestuurder kan altijd worden ontslagen of geschorst door het orgaan dat hem heeft benoemd, ook als hij voor een bepaalde tijd is benoemd. Het vertrouwen kan dus op elk moment worden opgezegd. De wet voegt eraan toe dat de rechter geen herstel van de arbeidsovereenkomst tussen de vereniging en de bestuurder kan uitspreken: is het vennootschapsrechtelijke ontslag een feit, dan komt de bestuurder niet terug in zijn functie. Een discussie over een vergoeding kan wel volgen; een terugkeer niet.

Een sportvereniging benoemt haar penningmeester voor drie jaar. Na een jaar blijkt hij de administratie te verwaarlozen. De ledenvergadering die hem benoemde, kan hem meteen schorsen en ontslaan; zij hoeft de drie jaar niet vol te maken. Wel doet zij er goed aan het onderwerp netjes te agenderen, zodat het besluit later niet op een procedurefout strandt.

In de praktijk

Regel in de statuten of bestuurders van buiten de leden mogen komen en of er een bindende voordracht geldt; dat bepaalt hoeveel greep de leden op de samenstelling hebben. Tenzij de statuten anders bepalen, wijst het bestuur zelf uit zijn midden een voorzitter, een secretaris en een penningmeester aan. En bedenk bij ontslag dat de vennootschapsrechtelijke functie en een eventuele arbeidsverhouding twee verschillende dingen zijn, met verschillende gevolgen.