Boek 2 Artikel 443 (2:443 BW)

Een groot deel van de beleggingsportefeuille van een verzekeraar bestaat uit obligaties en andere stukken die rente opleveren. Dit artikel geeft de grondslagen waarop die mogen worden gewaardeerd en bepaalt hoe het verschil tussen de prijs die is betaald en het bedrag dat bij aflossing terugkomt in het resultaat wordt verwerkt.

De keuze tussen twee grondslagen

Waardepapieren met een vaste rente of met een rente die van de rentestand afhangt en die tot de beleggingen behoren, worden gewaardeerd tegen actuele waarde of tegen aflossingswaarde. Daarnaast blijft artikel 2:387 BW, vierde lid, toepasbaar. Kennen de stukken geen aflossingswaarde, dan is de keuze: actuele waarde of verkrijgingsprijs.

Het verschil tussen de twee grondslagen is voor de lezer wezenlijk. Bij actuele waarde beweegt de balans mee met de rente op de markt; bij aflossingswaarde blijft zij rustig en komt het rendement geleidelijk in het resultaat. Beide zijn toegestaan; welke grondslag is gekozen, hoort uit de toelichting op de jaarrekening te blijken.

Het verschil met de aankoopprijs

Wordt tegen aflossingswaarde gewaardeerd, dan moet het verschil met de verkrijgingsprijs worden vermeld en over de jaren sinds de aanschaf worden verdeeld en als resultaat verantwoord. Een obligatie die onder de aflossingswaarde is gekocht, levert dat voordeel immers gespreid over de looptijd op en niet op de dag van aankoop.

Was de verkrijgingsprijs juist hoger dan de aflossingswaarde, dan mag het verschil in één keer als resultaat worden genomen. Bij een te hoge aankoopprijs heeft de verzekeraar dus de keuze tussen spreiding en directe verwerking; bij een aankoop onder de aflossingswaarde bestaat die keuze niet en schrijft de wet spreiding voor.

Leningen

Het vierde lid verwijst naar twee posten uit het beleggingsschema van artikel 2:430 lid 4 BW: de vorderingen uit leningen waarvoor zakelijke zekerheid is gesteld, zoals een recht van hypotheek of pand, en de andere vorderingen uit leningen. Ook voor die posten staat waardering tegen aflossingswaarde open. Het woord 'eveneens' sluit aan bij het eerste lid: de grondslag die voor rentedragende waardepapieren mag worden gekozen, mag ook hier worden gekozen. Het gaat om een bevoegdheid en niet om een plicht; de verzekeraar kan ook van deze mogelijkheid afzien.

Een voorbeeld. Een schadeverzekeraar koopt een staatsobligatie met een aflossingswaarde van 1 miljoen euro voor 960.000 euro, met nog acht jaar te gaan tot de aflossing. Waardeert zij tegen aflossingswaarde, dan staat de obligatie voor 1 miljoen euro op de balans; het verschil van 40.000 euro wordt vermeld en verdeeld over de jaren sinds de aankoop als resultaat verantwoord. Kiest zij voor actuele waarde, dan volgt de balanspost de koers van de obligatie.

In de praktijk

Een wijziging van de gekozen grondslag moet in de toelichting worden vermeld, met de reden en de betekenis ervan voor vermogen en resultaat (artikel 2:384 lid 6 BW). Wie de beleggingsopbrengsten van twee verzekeraars vergelijkt, gaat eerst na welke grondslag elk van hen heeft gekozen, omdat dezelfde portefeuille onder actuele waarde en onder aflossingswaarde tot een ander verloop van het resultaat leidt.