Boek 2 Artikel 105 (2:105 BW)

Winstuitkering door een nv

Voor zover bij de statuten niet anders is bepaald, komt de winst de aandeelhouders ten goede.
De naamloze vennootschap kan aan de aandeelhouders en andere gerechtigden tot de voor uitkering vatbare winst slechts uitkeringen doen voor zover haar eigen vermogen groter is dan het bedrag van het gestorte en opgevraagde deel van het kapitaal vermeerderd met de reserves die krachtens de wet of de statuten moeten worden aangehouden.
Uitkering van winst geschiedt na de vaststelling van de jaarrekening waaruit blijkt dat zij geoorloofd is.
De vennootschap mag tussentijds slechts uitkeringen doen, indien de statuten dit toelaten en aan het vereiste van het tweede lid is voldaan blijkens een tussentijdse vermogensopstelling. Deze heeft betrekking op de stand van het vermogen op ten vroegste de eerste dag van de derde maand voor de maand waarin het besluit tot uitkering bekend wordt gemaakt. Zij wordt opgemaakt met inachtneming van in het maatschappelijke verkeer als aanvaardbaar beschouwde waarderingsmethoden. In de vermogensopstelling worden de krachtens de wet of de statuten te reserveren bedragen opgenomen. Zij wordt ondertekend door de bestuurders; ontbreekt de handtekening van een of meer hunner, dan wordt daarvan onder opgave van reden melding gemaakt. De vennootschap legt de vermogensopstelling ten kantore van het handelsregister neer binnen acht dagen na de dag waarop het besluit tot uitkering wordt bekend gemaakt.
Bij de berekening van de winstverdeling tellen de aandelen die de vennootschap in haar kapitaal houdt, mede, tenzij bij de statuten anders is bepaald.
Bij de berekening van het winstbedrag, dat op ieder aandeel zal worden uitgekeerd, komt slechts het bedrag van de verplichte stortingen op het nominale bedrag van de aandelen in aanmerking, tenzij bij de statuten anders is bepaald.
De statuten kunnen bepalen dat de vordering van een aandeelhouder niet door verloop van vijf jaren verjaart, doch eerst na een langere termijn vervalt. Een zodanige bepaling is alsdan van overeenkomstige toepassing op de vordering van een houder van een certificaat van een aandeel op de aandeelhouder.
Een uitkering in strijd met het tweede of vierde lid moet worden terugbetaald door de aandeelhouder of andere winstgerechtigde die wist of behoorde te weten dat de uitkering niet geoorloofd was.
Geen van de aandeelhouders kan geheel worden uitgesloten van het delen in de winst.
De statuten kunnen bepalen dat de winst waartoe houders van aandelen van een bepaalde soort gerechtigd zijn, geheel of gedeeltelijk te hunnen behoeve wordt gereserveerd.

Toelichting

Winst maken is één ding, winst uitkeren een ander. Dit artikel bepaalt aan wie de winst toekomt, hoeveel de vennootschap daarvan mag uitkeren en wat er gebeurt als zij te veel uitkeert. De rode draad is dat aandeelhouders recht hebben op de winst, maar niet ten koste van het vermogen dat voor schuldeisers gebonden is.

Aan wie de winst toekomt

Tenzij de statuten iets anders bepalen, komt de winst de aandeelhouders ten goede. De statuten kunnen die verdeling dus anders inrichten, bijvoorbeeld ten gunste van houders van een bepaalde soort aandelen. Eén grens is hard: geen enkele aandeelhouder kan volledig van het delen in de winst worden uitgesloten. Wel kunnen de statuten bepalen dat de winst waarop een bepaalde soort recht heeft, geheel of gedeeltelijk voor die houders wordt gereserveerd.

De uitkeringsruimte

De vennootschap mag aan aandeelhouders en andere winstgerechtigden alleen uitkeren voor zover haar eigen vermogen groter is dan het gestorte en opgevraagde deel van het kapitaal, vermeerderd met de reserves die wet of statuten voorschrijven. Alles daarboven is uitkeerbaar; wat daaronder ligt, moet in de vennootschap blijven. Uitkering van winst gebeurt bovendien pas ná vaststelling van de jaarrekening waaruit blijkt dat zij is toegestaan.

Tussentijdse uitkeringen

Een tussentijdse uitkering — een interim-dividend — kan alleen als de statuten dat toelaten en als uit een tussentijdse vermogensopstelling blijkt dat de uitkeringsruimte er is. Die opstelling ziet op de vermogensstand op een dag die niet eerder ligt dan de eerste dag van de derde maand vóór de maand van bekendmaking van het uitkeringsbesluit, en wordt gemaakt met waarderingsmethoden die in het maatschappelijke verkeer aanvaardbaar zijn. De te reserveren bedragen worden erin opgenomen. Alle bestuurders zetten hun handtekening onder die opstelling; ontbreekt er een, dan moet erbij staan waarom. Binnen acht dagen na de bekendmaking van het besluit gaat de vermogensopstelling naar het handelsregister.

Bij het rekenwerk gelden nog drie regels die de statuten opzij kunnen zetten; zij bepalen hoe de winst over de aandelen wordt verdeeld en hoe lang de aanspraak blijft bestaan.

Eigen aandelen: aandelen die de vennootschap zelf houdt, tellen bij de berekening van de winstverdeling mee, tenzij de statuten anders bepalen.
Grondslag per aandeel: voor het bedrag dat op ieder aandeel wordt uitgekeerd, telt alleen het bedrag van de verplichte stortingen op het nominale bedrag, tenzij de statuten anders bepalen.

- Verjaring: de statuten kunnen bepalen dat de vordering van de aandeelhouder niet na vijf jaren verjaart, maar pas na een langere termijn vervalt; die regeling werkt dan ook door in de verhouding tussen certificaathouder en aandeelhouder.

Wat als er te veel is uitgekeerd

Is uitgekeerd in strijd met de uitkeringsruimte of met de regels over tussentijdse uitkeringen, dan moet het bedrag worden terugbetaald. Die plicht rust niet op iedereen: alleen wie wist of had moeten weten dat er geen ruimte voor de uitkering was, moet terug naar de kas. Dat kan de aandeelhouder zijn, maar ook een andere winstgerechtigde. Wie te goeder trouw was en dat ook mocht zijn, mag het ontvangen bedrag houden.

Een voorbeeld. Een nv boekt een goed halfjaar en het bestuur wil alvast dividend uitkeren. De statuten laten dat toe, maar er is geen tussentijdse vermogensopstelling gemaakt. De uitkering is dan niet toegestaan. Een aandeelhouder die tevens bestuurder is en de cijfers kende, zal het ontvangen bedrag moeten terugbetalen; een kleine belegger die van niets wist, in beginsel niet.

In de praktijk

Voor het bestuur is de volgorde beslissend: eerst rekenen en vastleggen, dan pas uitkeren. Voor een aandeelhouder is het goed te weten dat een ontvangen dividend niet altijd blijvend van hem is, en dat wie dicht bij het vuur zit eerder wordt geacht te hebben geweten dat er geen ruimte was.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.