Boek 2 Artikel 169 (2:169 BW)

Dit artikel bevat de kern van de regeling over transacties met verbonden partijen. Gaat een beursgenoteerde vennootschap een materiële transactie aan met bijvoorbeeld haar grootaandeelhouder, een bestuurder of een commissaris, en past die transactie niet binnen de normale bedrijfsvoering of niet binnen normale marktvoorwaarden, dan moet zij die openbaar maken op het moment van aangaan en onderwerpen aan de goedkeuring van een daartoe aangewezen orgaan.

Openbaar maken bij het aangaan

Het eerste lid koppelt de openbaarmaking aan het moment waarop de transactie is aangegaan. De aankondiging bevat ten minste informatie over:

• De relatie: wat de aard is van de band met de verbonden partij, en om welke naam het gaat.
• De transactie: de datum en de waarde ervan.
• De beoordeling: alle overige informatie die nodig is om te kunnen inschatten of de transactie redelijk en billijk is, bezien vanuit de vennootschap en vanuit de aandeelhouders die zelf geen verbonden partij zijn.

Met dat laatste onderdeel gaat de aankondiging verder dan een opsomming van gegevens. De wet noemt als maatstaf of de transactie redelijk en billijk is vanuit het oogpunt van de vennootschap en van de aandeelhouders die geen verbonden partij zijn; de informatie moet die beoordeling mogelijk maken.

Wie goedkeurt

De transactie is onderworpen aan de goedkeuring van de raad van commissarissen, of van het bestuur wanneer de vennootschap een monistisch bestuur heeft met uitvoerende en niet-uitvoerende bestuurders. Ontbreekt zowel een raad van commissarissen als zo'n monistisch model, dan gaat de goedkeuring naar de algemene vergadering. Er is dus altijd een orgaan dat over de transactie moet oordelen.

Wie zelf bij de transactie betrokken is, doet niet mee aan de besluitvorming. Dat geldt voor de bestuurder, voor de commissaris en ook voor de aandeelhouder. Daarbij werken de gewone regels over tegenstrijdig belang door: kan het orgaan door die uitsluiting geen besluit nemen, dan verschuift de beslissing volgens de daarvoor geldende bepalingen, in beginsel naar de algemene vergadering.

Vier uitzonderingen

De regeling geldt niet voor transacties tussen de vennootschap en een dochtermaatschappij, en niet voor de bezoldiging van bestuurders en commissarissen die volgens de daarvoor geldende bepalingen is toegekend of verschuldigd. Zij geldt evenmin voor bepaalde transacties van banken die voortvloeien uit stabiliteitsmaatregelen van De Nederlandsche Bank of de Europese Centrale Bank. En zij geldt niet voor transacties die onder dezelfde voorwaarden aan alle aandeelhouders worden aangeboden, mits de gelijke behandeling van alle aandeelhouders en het belang van de vennootschap en de daaraan verbonden onderneming zijn gewaarborgd.

Een voorbeeld. Een beursvennootschap wil een bedrijfspand kopen van een vennootschap van haar grootaandeelhouder, voor een bedrag dat voor beleggers wezenlijk is. Dat is geen gewone bedrijfshandeling. De raad van commissarissen moet de koop goedkeuren, waarbij een commissaris die aan die aandeelhouder is gelieerd buiten de besluitvorming blijft, en de vennootschap maakt de transactie met naam, datum, waarde en onderbouwing bekend zodra zij is aangegaan.

In de praktijk

Voor het bestuur betekent dit dat zulke transacties tijdig moeten worden voorbereid en dat de agenda van de raad erop moet worden ingericht.