Boek 2 Artikel 51 (2:51 BW)

Wanneer een vereniging failliet wordt verklaard of surseance van betaling krijgt, worden daarvan aankondigingen in de Staatscourant geplaatst. Dit artikel bepaalt dat diezelfde aankondigingen ook worden opgegeven voor inschrijving in het handelsregister, mits de vereniging daar staat ingeschreven. Degene die volgens de Faillissementswet met de openbaarmaking is belast, doet die opgave; het bestuur van de vereniging hoeft daarvoor niets te ondernemen.

Waarvoor deze publiciteit dient

Wie zaken doet met een vereniging, kijkt in het handelsregister. Daar staan het bestuur, de statutaire zetel en de bevoegdheden. Zonder dit artikel zou de meest ingrijpende gebeurtenis in het bestaan van een rechtspersoon juist niet in dat register terechtkomen, terwijl zij wel in de Staatscourant staat. De wetgever koppelt de twee bekendmakingen daarom aan elkaar: wat officieel wordt aangekondigd, wordt ook zichtbaar op de plaats waar het handelsverkeer kijkt.

Wanneer het artikel werkt

Er zijn twee voorwaarden. Het moet gaan om een faillissement of een surseance van betaling, en de vereniging moet in het handelsregister zijn ingeschreven. Een vereniging die niet is ingeschreven, valt buiten deze doorgifte; voor haar blijft alleen de aankondiging langs de weg van de Faillissementswet over. Wat er precies wordt aangekondigd, bepaalt dit artikel niet: dat volgt uit de Faillissementswet, die zelf voorschrijft welke beslissingen en welke fasen worden bekendgemaakt.

Wie het doet

De opgave komt van degene die met de openbaarmaking is belast, niet van het bestuur en niet van de leden. Dat is een bewuste keuze: op het moment van een faillissement is het bestuur zijn beschikkingsbevoegdheid over het vermogen kwijt en is het onverstandig om de bekendmaking van de eigen ondergang aan het bestuur over te laten. De rechtspersoon hoeft dus niets te doen, maar het bestuur moet er wel rekening mee houden dat de gegevens er komen te staan.

Wat het artikel niet regelt

Belangrijk misverstand: de inschrijving in het handelsregister roept het faillissement niet in het leven en de rechtsgevolgen hangen er niet van af. Die treden in door de rechterlijke beslissing zelf. De vermelding in het register is bekendmaking, geen voorwaarde. Blijft een aankondiging door een fout achterwege, dan is de vereniging daarmee niet minder failliet; de gevolgen daarvan spelen zich af op het vlak van de bescherming van derden die op het register mochten afgaan.

Een leverancier levert al jaren drank aan een vereniging die een clubhuis exploiteert. Hij hoort niets, maar ziet bij een routinecontrole in het register dat de vereniging in staat van faillissement verkeert. Dankzij dit artikel is die informatie op één plek te vinden, samen met de gegevens over het bestuur, in plaats van verspreid over publicatiebladen die hij nooit raadpleegt.

In de praktijk

Voor schuldeisers is dit artikel de reden om bij twijfel over de financiële toestand van een vereniging altijd eerst het handelsregister te raadplegen voordat nieuwe verplichtingen worden aangegaan. Voor bestuurders is het een herinnering dat een faillissement onvermijdelijk openbaar wordt en dat doorgaan met contracteren daarna niet zonder gevolgen blijft. Voor leden is de vermelding vaak het eerste harde signaal dat de vereniging waaraan zij verbonden zijn niet meer zelf over haar vermogen gaat.