Boek 2 Artikel 111 (2:111 BW)

Vragen aandeelhouders machtiging om zelf een algemene vergadering bijeen te roepen, dan bepaalt dit artikel hoe de voorzieningenrechter van de rechtbank die zaak behandelt. Het regelt de toets, de vorm van de oproeping en de vraag of tegen de beslissing nog iets openstaat.

De toets

De rechter beslist niet zonder de vennootschap te hebben gehoord of te hebben opgeroepen. Hij verleent de machtiging als de verzoekers summierlijk aannemelijk hebben gemaakt dat aan de voorwaarden van artikel 2:110 BW is voldaan én dat zij een redelijk belang hebben bij het houden van de vergadering.

Summierlijk doen blijken is een lichte maatstaf: het gaat om een voorlopig oordeel op basis van wat op tafel ligt, niet om een volledig bewijs. Dat past bij het karakter van deze procedure, die snel moet kunnen verlopen. Het vereiste van een redelijk belang zit er daarnaast om te voorkomen dat de vennootschap wordt lastiggevallen met een vergadering die niets kan opleveren.

Wat de rechter regelt

• Vorm en termijnen: de voorzieningenrechter stelt vast op welke manier en binnen welke termijnen moet worden opgeroepen; hij kan dus afwijken van wat de statuten daarover zeggen.
• Leiding van de vergadering: hij kan iemand aanwijzen die de vergadering zal voorzitten. Dat is nuttig als de verhoudingen zo verstoord zijn dat de gebruikelijke voorzitter geen ordelijk verloop kan waarborgen.

- Vermelding in de oproeping: daarin moet staan dat zij op grond van een rechterlijke machtiging gebeurt, zodat iedereen weet met welke vergadering hij te maken heeft.

Zekerheid over de geldigheid

Een oproeping die op deze manier is gedaan, is rechtsgeldig, ook als later zou blijken dat de machtiging ten onrechte is verleend. Dat is een bewuste keuze van de wetgever: aandeelhouders die op de oproeping zijn afgekomen en besluiten hebben genomen, moeten daarop kunnen vertrouwen. Zonder die regel zou elk besluit van zo'n vergadering achteraf onderuit kunnen gaan door een discussie over de machtiging.

In dezelfde lijn ligt de regel over rechtsmiddelen: tegen de beschikking van de voorzieningenrechter staat geen voorziening open, behoudens cassatie in het belang der wet. Wie het niet eens is met de machtiging, kan dus niet in hoger beroep en kan de vergadering langs die weg niet tegenhouden. Het inhoudelijke geschil moet in de vergadering zelf worden uitgevochten, of daarna langs een andere weg.

Een voorbeeld. Een groep aandeelhouders krijgt machtiging om een vergadering te beleggen over het ontslag van een bestuurder. De rechter bepaalt dat schriftelijk moet worden opgeroepen met een termijn van drie weken en wijst een onafhankelijke voorzitter aan, omdat de zittende voorzitter zelf de bestuurder in kwestie is. Meent de vennootschap dat de machtiging niet had mogen worden verleend, dan kan zij daartegen niet opkomen; de vergadering gaat door.

In de praktijk

Voor de verzoekers betekent dit dat de zaak staat of valt met de voorbereiding volgens artikel 2:110 BW en met een geloofwaardige uitleg waarom deze vergadering nodig is. Voor het bestuur is het verstandig het verweer op inhoud te richten in de vergadering zelf: de machtiging is na de beschikking een gegeven.