Boek 2 Artikel 444b (2:444b BW)

De berekening van de voorziening voor levensverzekeringen

De door een verzekeringsmaatschappij aan te houden voorziening voor levensverzekeringen wordt berekend op basis van een voldoende voorzichtige prospectieve actuariële methode, rekening houdend met de in de toekomst te ontvangen premies en met alle toekomstige verplichtingen volgens de voor iedere lopende levensverzekering gestelde voorwaarden.
In afwijking van het eerste lid kan een retrospectieve methode worden toegepast indien de op grond van die methode berekende technische voorzieningen niet lager zijn dan de voorzieningen bij toepassing van een prospectieve methode of indien het gebruik van een prospectieve methode vanwege de aard van het betrokken type levensverzekering niet mogelijk is.

Toelichting

Een levensverzekering loopt vaak tientallen jaren. Om te weten hoeveel vermogen daarvoor moet worden aangehouden, wordt vooruitgekeken: wat komt er nog aan premie binnen en wat moet er volgens de polisvoorwaarden nog worden uitgekeerd? Dit artikel schrijft die vooruitkijkende benadering voor en zegt wanneer een andere methode is toegestaan.

De vooruitkijkende methode

De voorziening wordt berekend met een voldoende voorzichtige prospectieve actuariële methode. Prospectief betekent: kijkend naar de toekomst. Er wordt rekening gehouden met de premies die nog zullen worden ontvangen en met alle toekomstige verplichtingen volgens de voorwaarden van elke afzonderlijke lopende polis.

Voldoende voorzichtig is geen loze toevoeging. In de berekening zitten aannames over sterfte, over de rente die op de beleggingen wordt behaald en over de kosten. Die aannames mogen niet op de gunstigste uitkomst worden gezet; er moet marge in zitten, want de verzekeraar moet ook kunnen betalen als het tegenzit.

Wanneer terugkijken mag

Een retrospectieve methode — een berekening die uitgaat van wat er in het verleden is opgebouwd — mag alleen in twee gevallen. Ten eerste als de uitkomst daarvan niet lager is dan bij de vooruitkijkende methode. Ten tweede als een vooruitkijkende berekening door de aard van het betrokken type levensverzekering niet mogelijk is. Die ondergrens hoort bij het eerste geval en niet bij het tweede: wie terugkijkt omdat vooruitkijken bij dat soort polis nu eenmaal niet gaat, heeft geen prospectieve uitkomst om de zijne mee te vergelijken. De toepassing rust daar op de onmogelijkheid zelf.

Wie rekent en wie controleert

De berekening wordt gemaakt door deskundigen, in de praktijk actuarissen. Het bestuur blijft verantwoordelijk voor de jaarrekening en moet de gekozen aannames kunnen uitleggen. De accountant beoordeelt of de voorziening toereikend is. De algemene vergadering stelt de jaarrekening vast; zij kan het bestuur bevragen over de aannames, want die bepalen mede hoeveel winst er overblijft.

Een voorbeeld. Een verzekeraar heeft polissen verkocht met een gegarandeerd rendement. De rente daalt en de aanname over het toekomstige beleggingsrendement moet omlaag. De vooruitkijkende berekening laat dan zien dat er meer moet worden gereserveerd. Terugkijken naar wat er in het verleden is opgebouwd zou een lagere uitkomst geven, en juist daarom mag dat hier niet.

In de praktijk

Voor polishouders is dit de bepaling die ervoor zorgt dat het geld er over dertig jaar nog is. Voor bestuurders betekent zij dat de aannames vastgelegd en verdedigbaar moeten zijn, en dat een verandering in de rente of in de levensverwachting direct gevolgen heeft voor de balans. Wie een levensverzekeraar beoordeelt, moet dus niet alleen naar het resultaat kijken, maar vooral naar de gebruikte grondslagen.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.