Artikel 2:334pp BW: De meerderheid voor het besluit tot grensoverschrijdende splitsing

Dit artikel bepaalt met welke meerderheid de algemene vergadering kan besluiten tot een grensoverschrijdende splitsing. De hoofdregel is een meerderheid van ten minste twee derden van de uitgebrachte stemmen. Daarnaast stelt het artikel een plafond aan zwaardere eisen die uit de statuten of uit de gewone splitsingsregeling zouden voortvloeien, en zet het één bepaling over statutenwijziging opzij.

De hoofdregel: twee derden

Een gewone meerderheid volstaat niet. Een splitsing over de grens verandert de rechtspositie van de aandeelhouder ingrijpend, en daarom eist de wet een versterkte meerderheid van de uitgebrachte stemmen. Het gaat om de stemmen die daadwerkelijk zijn uitgebracht, niet om het geplaatste kapitaal als geheel; onthoudingen en niet verschenen aandeelhouders tellen dus niet mee als tegenstem.

Het plafond van negentig procent

De statuten of de gewone splitsingsregeling kunnen leiden tot een nog zwaardere eis. Loopt die eis op tot boven negentig procent van de uitgebrachte stemmen, of tot een quorum waarbij meer dan negentig procent van het geplaatste kapitaal aanwezig moet zijn, dan wordt de eis teruggebracht tot negentig procent. Meer dan dat mag niet worden verlangd.

• Voor de meerderheid: negentig procent van de uitgebrachte stemmen is het maximum.
• Voor het quorum: negentig procent van het geplaatste kapitaal vertegenwoordigd in de vergadering is het maximum.
• Gevolg: één kleine aandeelhouder kan een grensoverschrijdende splitsing niet in zijn eentje blokkeren via een statutaire drempel die feitelijk op unanimiteit neerkomt.

Daarbij past een kanttekening. Dat het plafond een blokkade wegneemt, betekent niet dat de overstemde aandeelhouder met lege handen staat: hij kan een vergoeding voor zijn aandelen vragen en de ruilverhouding laten toetsen. De bescherming van de minderheid verschuift van het stemrecht naar het geld.

Een bepaling die niet meedoet

Het artikel zet daarnaast het vierde lid van artikel 2:231 BW opzij voor het besluit tot splitsing. Dat lid gaat niet over een meerderheid of een quorum, en het ziet ook niet op ieder willekeurig besluit: het verlangt bij de besloten vennootschap goedkeuring van de groep aandeelhouders wier soort of aanduiding het betreft, wanneer een statutenwijziging hun recht gericht aantast. Was bij het toekennen van dat recht uitdrukkelijk vastgelegd dat de betrokken statutaire bepaling toch gewijzigd mag worden, dan geldt die goedkeuringseis evenmin. Bij een splitsingsbesluit wordt de eis niet begrensd, maar geldt hij in het geheel niet.

Een voorbeeld. In een besloten vennootschap met vier aandeelhouders schrijven de statuten voor dat besluiten over fusie en splitsing unaniem worden genomen. Drie aandeelhouders die samen ruim negentig procent houden, willen de buitenlandse tak afsplitsen; de vierde weigert. Zonder dit artikel zou hij het besluit tegenhouden. Nu wordt de statutaire eis teruggebracht tot negentig procent en kan het besluit worden genomen, terwijl de vierde aandeelhouder zijn eigen route houdt om over het geld te procederen.

In de praktijk

Voor het bestuur betekent dit dat het bij de voorbereiding precies moet narekenen welke drempel geldt: de statuten, de gewone splitsingsregeling en dit artikel werken op elkaar in. Voor de aandeelhouder betekent het dat hij zijn energie beter steekt in de waardering en de ruilverhouding dan in het rekken van de stemming. En voor de notaris is de vraag of de juiste meerderheid is gehaald een van de punten die hij bij de akte moet vaststellen.