Boek 2 Artikel 412 (2:412 BW)

Cijfers van verschillende vennootschappen zijn alleen op te tellen als zij over dezelfde periode gaan. Dit artikel schrijft daarom voor dat de geconsolideerde jaarrekening dezelfde balansdatum heeft als de jaarrekening van de rechtspersoon zelf, en stelt een harde grens aan het gebruik van gegevens van een andere datum.

Eén balansdatum voor de hele groep

De balansdatum van de groepscijfers volgt de balansdatum van de rechtspersoon die consolideert. Loopt zijn boekjaar gelijk met het kalenderjaar, dan is de geconsolideerde jaarrekening dus ook per einde kalenderjaar opgesteld, ongeacht hoe de boekjaren van de dochters lopen.

De grens van drie maanden

De groepscijfers mogen nooit berusten op gegevens die verder dan drie maanden van de balansdatum af liggen, aan welke kant dan ook. Wijkt het boekjaar van een dochter sterker af, dan zijn er twee wegen. De dochter kan voor de consolidatie tussentijdse cijfers opstellen die wel aansluiten op de balansdatum van de groep, of haar boekjaar wordt gelijkgetrokken met dat van de rechtspersoon die consolideert. Welke van de twee de groep kiest, laat de wet aan haar over; verboden is alleen het gebruik van gegevens buiten die marge.

Die grens is er niet voor de vorm. Hoe verder de peildata uiteenlopen, hoe makkelijker het wordt om winsten, schulden of voorraden op het gunstigste moment mee te tellen. Een groep die dat zou doen, geeft geen getrouw beeld meer van haar vermogen en resultaat.

Wie hierover gaat en wat er misgaat

Het bestuur zorgt voor de aansluiting van de boekjaren en voor tussentijdse cijfers waar dat nodig is. De accountant stelt vast of de gebruikte gegevens binnen de grens blijven; is dat niet zo, dan kan hij geen goedkeurende verklaring geven. De algemene vergadering stelt de jaarrekening vast, en een belanghebbende die vindt dat de groepscijfers hierdoor geen juist beeld geven, kan naar de ondernemingskamer van het gerechtshof Amsterdam stappen.

Een voorbeeld. Een Nederlandse holding met een boekjaar dat gelijkloopt met het kalenderjaar koopt een dochter waarvan het boekjaar in juni eindigt. Dat verschil van zes maanden is te groot. De dochter moet voor de consolidatie cijfers per 31 december aanleveren, of haar boekjaar wordt bij statutenwijziging aangepast aan dat van de groep.

In de praktijk

Wie een onderneming overneemt, doet er goed aan meteen te kijken naar het boekjaar van de over te nemen vennootschap. Sluit dat niet aan, dan levert de eerste geconsolideerde jaarrekening extra werk op, of moet het boekjaar via de statuten worden gewijzigd. Voor lezers van de jaarrekening is het omgekeerd een controlepunt: staat er in de toelichting dat gegevens van een andere peildatum zijn gebruikt, kijk dan hoe groot dat verschil is.