Boek 2 Artikel 380c (2:380c BW)

Als het resultaat van het jaar bekend is, volgt de vraag wat ermee gebeurt. Wordt de winst uitgekeerd — als dividend aan de aandeelhouders van een nv of bv, bij de coöperatie en de onderlinge waarborgmaatschappij als uitkering aan de leden — of blijft zij in de rechtspersoon achter als reserve? Een vereniging mag haar winst niet onder de leden verdelen; daar blijft het resultaat dus binnen de rechtspersoon. En hoe wordt een verlies opgevangen? Dit korte artikel verlangt dat de jaarrekening daarover uitsluitsel geeft. Staat de beslissing nog niet vast, dan wordt het voorstel opgenomen.

Wie beslist over de bestemming

Dat verschilt per rechtsvorm. Bij de besloten vennootschap is de algemene vergadering bevoegd tot bestemming van de winst die door de vaststelling van de jaarrekening is bepaald (artikel 2:216 lid 1 BW); de statuten kunnen die bevoegdheid beperken of aan een ander orgaan toekennen. Bij de naamloze vennootschap komt de winst, voor zover de statuten niets anders bepalen, de aandeelhouders ten goede (artikel 2:105 lid 1 BW). Bij de overige rechtspersonen is vooral bepalend wat de statuten regelen. Bij de besloten vennootschap komt daar nog bij dat een uitkering pas mag worden gedaan nadat het bestuur haar heeft goedgekeurd.

Voorstel of besluit

Omdat het opmaken van de jaarrekening vooraf gaat aan de vergadering die haar vaststelt, is de bestemming op dat moment vaak nog een voorstel. De wet erkent dat: zolang de bestemming niet vaststaat, wordt het voorstel opgenomen. Is er wel al besloten, dan wordt de bestemming zelf vermeld.

• Uitkeren — dividend aan aandeelhouders, of bij de coöperatie en de onderlinge waarborgmaatschappij een uitkering aan de leden.
• Toevoegen aan de reserves — de winst blijft als eigen vermogen in de rechtspersoon.

- Verlies verwerken — meestal ten laste van de reserves; is er niet genoeg, dan resteert een negatief eigen vermogen.

Wie erbij betrokken is

De winstbestemming raakt iedereen die bij de rechtspersoon betrokken is. Voor de aandeelhouder gaat het om geld dat hij krijgt of niet krijgt. Voor de schuldeiser gaat het om vermogen dat de vennootschap verlaat en dus niet meer als buffer beschikbaar is. De opgave in de toelichting maakt de keuze tussen uitkeren en reserveren zichtbaar.

Een voorbeeld. Een familie-bv die voor haar jaarrekening te groot is om het kleine regime toe te passen, boekt een goede winst. Het bestuur, in handen van twee van de drie aandeelhouders, stelt voor het hele bedrag toe te voegen aan de overige reserves. De derde aandeelhouder ziet dat voorstel in de toelichting staan en kan zich op de algemene vergadering voorbereiden: hij weet nu vóór de vergadering dat er geen dividend wordt voorgesteld en kan een tegenvoorstel doen of om uitleg vragen.

Wat als het ontbreekt

Niet elke rechtspersoon hoeft deze opgave te doen. Artikel 2:396 BW verklaart dit voorschrift buiten toepassing voor wie het kleine regime volgt, en artikel 2:395a lid 5 BW beperkt voor het micro-regime de opgaven die afdeling 4, waartoe dit artikel behoort, voorschrijft tot de daar genoemde; daar levert het ontbreken van de opgave dus geen gebrek op. Geldt het voorschrift wel, dan is een jaarrekening zonder die opgave niet volgens de voorschriften ingericht en kan een belanghebbende bij de ondernemingskamer een jaarrekeningprocedure beginnen om aanpassing af te dwingen. Los daarvan geldt dat een uitkering die zonder de vereiste besluitvorming of zonder de nodige goedkeuring wordt gedaan, eigen gevolgen heeft — de wet stelt aan uitkeringen afzonderlijke eisen die naast deze vermeldingsplicht blijven gelden.

In de praktijk

Het voorstel in de toelichting hoort aan te sluiten op wat de statuten over de winstverdeling bepalen. Voor aandeelhouders en leden is deze passage de aankondiging van wat er op de vergadering te beslissen valt. En voor wie krediet verstrekt aan de rechtspersoon is het de plek waar zichtbaar wordt hoeveel van de winst daadwerkelijk in de onderneming blijft.