Boek 2 Artikel 324 (2:324 BW)

Titel 7 van Boek 2 regelt de juridische fusie voor alle rechtspersonen: verenigingen, stichtingen, coöperaties en vennootschappen. Dit artikel bepaalt dat de bijzondere bepalingen van deze afdeling erbij komen zodra een naamloze of een besloten vennootschap aan de fusie deelneemt. De algemene regels blijven dan onverkort gelden; de bepalingen hierna vullen ze aan met eisen die alleen bij kapitaalvennootschappen zinvol zijn.

Waarom vennootschappen extra regels krijgen

Bij een vereniging draait een fusie vooral om lidmaatschap en zeggenschap. Bij een vennootschap komt daar geld bij. De aandeelhouders van een verdwijnende vennootschap worden van rechtswege aandeelhouder van de verkrijgende vennootschap, en de verhouding waarin zij aandelen terugkrijgen bepaalt rechtstreeks wat hun belang waard is. Die ruilverhouding is het onderwerp waarover bij een fusie het vaakst wordt geprocedeerd, en daarom stelt de wet er strenge eisen aan.

Wat deze afdeling extra regelt

• De ruilverhouding zelf — artikel 2:325 BW begrenst de bijbetaling in geld en regelt intrekking en verval van aandelen.
• Het voorstel tot fusie — artikel 2:326 BW schrijft voor welke gegevens er bovenop de algemene gegevens in moeten staan.
• De toelichting van het bestuur — artikel 2:327 BW verlangt dat het bestuur zijn waarderingsmethoden verantwoordt.
• Controle door een accountant — artikel 2:328 BW vraagt een onafhankelijk oordeel over de redelijkheid van de ruilverhouding.
• De besluitvorming — artikel 2:330 BW stelt eisen aan de meerderheid en verlangt goedkeuring van benadeelde soorten aandeelhouders.

- Bescherming van kleine posities — artikel 2:330a BW geeft houders van stemrechtloze en winstrechtloze aandelen een recht op schadeloosstelling.

Wie beslist

De volgorde blijft dezelfde als bij elke fusie. Het bestuur van elke fuserende vennootschap stelt het voorstel tot fusie op en licht het toe. De algemene vergadering beslist. De notaris maakt de akte van fusie op en toetst daarbij of de voorgeschreven stappen zijn gezet. Ontbreekt een van die stappen, dan is de fusie niet zomaar ongeldig: artikel 2:323 BW bepaalt dat alleen de rechter een fusie kan vernietigen, en alleen op de daar genoemde gronden.

Een voorbeeld. Een familiebedrijf bestaat uit twee besloten vennootschappen: de ene bezit het bedrijfspand, de andere drijft de handel. De aandeelhouders willen alles onder één dak brengen en laten de pandvennootschap opgaan in de handelsvennootschap. Omdat het om twee besloten vennootschappen gaat, gelden de bepalingen van deze afdeling: er moet een onderbouwde ruilverhouding komen en het bestuur moet uitleggen hoe het beide bedrijven heeft gewaardeerd. Of er ook een accountant aan te pas komt, hebben de aandeelhouders zelf in de hand: stemmen zij er allemaal mee in dat dit onderzoek achterwege blijft, dan hoeft het niet, zo volgt uit artikel 2:328 lid 6 BW. In een gesloten familieverhouding gebeurt dat vaak.

In de praktijk

Wie een fusie voorbereidt, moet vroeg vaststellen welke rechtsvormen meedoen. Doet een vennootschap mee, dan is het traject langer en duurder dan bij een fusie tussen twee stichtingen, en de waarderingsvragen zijn het lastigste onderdeel. Voor een aandeelhouder is dit artikel het beginpunt van zijn bescherming: het opent de reeks bepalingen waarmee hij kan controleren of hij een reële tegenwaarde voor zijn aandelen terugkrijgt.