Boek 2 Artikel 339 (2:339 BW)

Als vaststaat dat een aandeelhouder zijn aandelen moet overdragen, komt de vraag wat die aandelen waard zijn. Dit artikel regelt dat de ondernemingskamer daarvoor in beginsel deskundigen benoemt, welke regels voor hen gelden, hoe zij omgaan met afspraken tussen partijen, en wanneer de benoeming achterwege kan blijven.

De benoeming

Wordt het verzoek toegewezen, dan benoemt de ondernemingskamer een of meer deskundigen die schriftelijk over de prijs moeten berichten. Daarnaast verwijst de wet naar een reeks bepalingen uit het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, die voor het overige van overeenkomstige toepassing zijn, tenzij de aard van de zaak zich daartegen verzet. Ook de artikelen 2:351 en 2:352 BW zijn van overeenkomstige toepassing; die regelen in het enquêterecht de plicht om inlichtingen te geven en inzage in boeken en bescheiden te verschaffen. Tegen de benoeming zelf staat geen hogere voorziening open: hoger beroep of cassatie tegen die beslissing is niet mogelijk.

• Schriftelijk bericht: de deskundigen leggen hun waardering en de onderbouwing daarvan vast.
• Toegang tot informatie: zij kunnen de boeken en bescheiden raadplegen die voor de waardering van belang zijn.

- Geen rechtsmiddel: tegen de benoeming staat niets open; de prijs die de ondernemingskamer later vaststelt, is een afzonderlijke beslissing.

Afspraken van partijen wegen mee

Gelden tussen partijen op grond van de statuten of een overeenkomst bepalingen over de manier waarop de aandelen moeten worden gewaardeerd, dan stellen de deskundigen hun bericht op met inachtneming daarvan. De afgesproken methode is voor hen dus geen vrije keuze. Die binding treft echter alleen het bericht van de deskundigen. Stelt de ondernemingskamer daarna de prijs vast, dan laat zij zo'n bepaling buiten beschouwing voor zover die zou uitmonden in een prijs die kennelijk onredelijk is (artikel 2:340 lid 3 BW). De deskundigen werken dus binnen de afgesproken methode; de beslissing over de prijs zelf ligt bij de ondernemingskamer.

Wanneer deskundigen niet nodig zijn

De ondernemingskamer kan de benoeming achterwege laten in twee gevallen. Het eerste is dat partijen het over de waardering eens zijn; dan valt er niets te onderzoeken. Het tweede is dat de statuten of een overeenkomst een duidelijke maatstaf voor de waarde bevatten waarmee de ondernemingskamer de prijs zonder meer kan vaststellen. In beide gevallen kan de ondernemingskamer de prijs direct bepalen in de beschikking waarbij zij het verzoek toewijst (artikel 2:340 lid 2 BW), zodat de procedure geen aparte fase van deskundigenonderzoek kent. Het woord 'kan' laat de beslissing bij de ondernemingskamer: ook in deze gevallen is zij niet verplicht van een benoeming af te zien.

Een voorbeeld. Twee tandartsen hebben samen een praktijk-bv. Een van hen vordert uittreding. Ter zitting blijkt dat zij het, na advies van hun eigen accountants, eens zijn geworden over een prijs per aandeel; het geschil gaat alleen nog over de vraag of de ander de aandelen moet overnemen. De ondernemingskamer kan dan de benoeming van een deskundige achterwege laten en bij toewijzing de afgesproken prijs in haar beschikking opnemen.

In de praktijk

Of er deskundigen worden benoemd, heeft grote invloed op de duur en de kosten van de procedure: een deskundigenbericht moet worden opgesteld en betaald, en over wie die kosten draagt beslist de ondernemingskamer bij de prijsvaststelling (artikel 2:340 lid 1 BW). Statuten of een aandeelhoudersovereenkomst met een duidelijke waarderingsmaatstaf openen de mogelijkheid dat de ondernemingskamer zonder deskundigen de prijs vaststelt. Ontbreekt zo'n maatstaf en zijn partijen het niet eens, dan is een deskundigenonderzoek het gewone vervolg op de toewijzing van het verzoek.