Boek 2 Artikel 343b (2:343b BW)

Ook bij uittreding kan de beschikking waarin de prijs van de aandelen is bepaald in een hogere instantie worden vernietigd. Dit artikel regelt dat kort: in dat geval geldt dezelfde regeling als bij de gedwongen overdracht van aandelen. De wetgever heeft de twee routes op dit punt gelijk willen behandelen.

Wat de verwijzing inhoudt

De regeling waarnaar wordt verwezen, artikel 2:341a BW, bepaalt dat de rechtsgrond voor de handelingen die op basis van de vernietigde beschikking zijn verricht in stand blijft. De levering blijft dus een geldige levering en de betaling een geldige betaling. Wat er wel ontstaat, is een verbintenis tussen partijen om de ingetreden gevolgen ongedaan te maken.

• Geen terugwerkende kracht: niemand blijkt achteraf nooit aandeelhouder te zijn geweest.
• Ongedaanmaking tussen partijen: aandelen terug, koopsom terug.

- Ruimte voor de rechter: vraagt een partij daarom, dan kan de ondernemingskamer die verplichting beperken of uitsluiten en in plaats daarvan een betaling in geld opleggen.

De gedachte achter de regeling

De overdracht kan al zijn uitgevoerd voordat over de beschikking definitief is beslist. De wetgever wilde voorkomen dat een latere vernietiging de overdracht met terugwerkende kracht laat vervallen, met onzekerheid over wat er sindsdien in de vennootschap is gebeurd. Daarom blijft de rechtsgrond van de verrichte handelingen bestaan en wordt het herstel geregeld als een verplichting tussen partijen.

Herstel of geld

Kunnen de gevolgen bezwaarlijk ongedaan worden gemaakt, of vraagt de billijkheid daar anderszins om, dan kan de ondernemingskamer op verzoek van een partij de ongedaanmaking beperken of achterwege laten; zonder zo'n verzoek gebeurt dat niet. Raakt een partij daardoor onbillijk bevoordeeld, dan kan zij worden veroordeeld tot betaling van een geldbedrag aan degene die het nadeel draagt. Zo kan het verschil tussen de betaalde en de juiste prijs in geld worden verrekend, zonder dat de aandelen worden teruggeleverd.

Een voorbeeld. Een aandeelhouder treedt uit; de ondernemingskamer beveelt dat de vennootschap zelf zijn aandelen overneemt. Na de levering trekt de vennootschap de verkregen aandelen in. In cassatie wordt de prijsbeschikking vernietigd omdat de prijs te laag is vastgesteld. Teruglevering van de aandelen is niet meer mogelijk zonder nieuwe aandelen uit te geven. Op verzoek van de uitgetreden aandeelhouder kan de ondernemingskamer de ongedaanmaking achterwege laten en de vennootschap veroordelen tot betaling van een aanvullend bedrag.

In de praktijk

Voor de uittreder betekent dit dat een rechtsmiddel tegen de prijsbeschikking ook na de levering van zijn aandelen nog gevolgen kan hebben. Voor de overnemende partij betekent het dat zolang een rechtsmiddel openstaat of loopt, rekening moet worden gehouden met een verplichting tot ongedaanmaking of een aanvullende betaling. Of de ondernemingskamer kiest voor herstel in natura of voor een betaling in geld, hangt af van wat partijen verzoeken en van de omstandigheden van het geval.