Boek 2 Artikel 334m (2:334m BW)

Na het voorstel volgt het besluit. Dit artikel bepaalt wie dat neemt, wanneer het mag en met welke meerderheid. De rode draad is dat een splitsing even zwaar wordt behandeld als een wijziging van de statuten, want zij grijpt even diep in.

Wie beslist

Heeft de rechtspersoon leden of aandeelhouders, dan ligt het besluit bij de algemene vergadering. Een stichting kent zo'n vergadering niet; daar beslist degene die volgens de statuten de statuten mag wijzigen, en mag niemand dat, dan het bestuur. Voor vennootschappen geldt de hoofdregel niet altijd: artikel 2:334ff BW laat toe dat het bestuur zelf beslist bij een verkrijgende vennootschap, en ook bij de splitsende vennootschap wanneer alle verkrijgers bij de splitsing opgerichte naamloze of besloten vennootschappen zijn waarvan zij enig aandeelhouder wordt — de veelvoorkomende afsplitsing naar een nieuwe dochter dus. De statuten kunnen dat uitsluiten, en aandeelhouders die samen ten minste een twintigste van het geplaatste kapitaal vertegenwoordigen kunnen binnen een maand na de aankondiging afdwingen dat de algemene vergadering er alsnog over stemt. Het besluit mag niet afwijken van het voorstel tot splitsing: de vergadering zegt ja of nee, zij onderhandelt niet. Wil zij iets anders, dan moeten de besturen het voorstel wijzigen en begint de voorbereiding opnieuw.

De wachttijd van een maand

Het besluit mag pas worden genomen nadat er een maand is verstreken sinds alle partijen de neerlegging of openbaarmaking van het voorstel hebben aangekondigd. Die maand valt samen met de termijn waarin schuldeisers verzet kunnen doen. Zo weet de vergadering bij haar besluit of er bezwaren zijn binnengekomen.

Welke meerderheid

Het besluit wordt genomen op dezelfde wijze als een besluit tot statutenwijziging. De wet werkt dat consequent door:

• Instemmingsrechten tellen mee — eist de wet voor een statutenwijziging de instemming van alle of van bepaalde aandeelhouders, dan geldt dat ook hier.
• Statutaire goedkeuring telt mee — vragen de statuten voor een wijziging de goedkeuring van een orgaan of een derde, dan is die ook voor de splitsing nodig.
• De zwaarste eis wint — kennen de statuten voor verschillende bepalingen verschillende meerderheden, dan geldt de hoogste; sluiten zij wijziging van een bepaling helemaal uit, dan zijn de stemmen van alle stemgerechtigden nodig.

Die verzwaringen gelden niet voor bepalingen die na de splitsing onverkort blijven gelden, en de statuten mogen voor splitsingsbesluiten ook een eigen regeling geven. Bij de naamloze en de besloten vennootschap kent die vrijheid een bodem, want artikel 2:334ee BW schrijft dwingend voor dat er hoe dan ook een meerderheid van ten minste twee derden nodig is wanneer op de vergadering niet ten minste de helft van het geplaatste kapitaal is vertegenwoordigd, en dat elke groep houders van aandelen van een bepaalde soort of aanduiding aan wier rechten de splitsing afbreuk doet het besluit vooraf of tegelijk moet goedkeuren.

De stichting en de rechtbank

Een besluit tot splitsing van een stichting heeft de goedkeuring van de rechtbank nodig, tenzij de statuten toelaten dat alle bepalingen daarvan worden gewijzigd. De rechtbank wijst het verzoek af als er gegronde redenen zijn om aan te nemen dat de splitsing in strijd is met het belang van de stichting. Een stichting heeft geen leden die haar kunnen corrigeren; die rol vervult hier de rechter.

Een voorbeeld. Een stichting die een museum en een educatief centrum beheert, wil beide onderdelen scheiden. Haar statuten verbieden wijziging van de doelomschrijving. Het bestuur besluit tot splitsing en vraagt de rechtbank om goedkeuring. Die verleent die, tenzij zij gegronde redenen ziet om aan te nemen dat de splitsing in strijd is met het belang van de stichting; of het museum en het centrum binnen het doel van de stichting blijven werken, is daarbij hooguit een van de gezichtspunten.

In de praktijk

Lees de statuten voordat u de vergadering bijeenroept; de vereiste meerderheid volgt daaruit en niet uit de wet alleen. Voor aandeelhouders en leden is het belangrijkste inzicht dat zij het voorstel niet kunnen bijsturen in de vergadering: wie iets veranderd wil zien, moet dat in de voorbereidingsfase aankaarten.