Boek 2 Artikel 415 (2:415 BW)

Banken hebben een eigen balans en een eigen winst- en verliesrekening: kredieten, spaargeld en rentemarge passen niet in het schema dat voor een gewone onderneming is gemaakt. De wet geeft daarom een aparte afdeling met jaarrekeningregels voor banken, en dit artikel zegt wie daaronder valt.

De omschrijving

Een bank is hier een financiële onderneming die haar zetel in Nederland heeft en die beschikt over een vergunning om het bankbedrijf uit te oefenen zoals de Wet op het financieel toezicht dat omschrijft. Twee elementen doen dus het werk: de zetel in Nederland en de vergunning. Wie geen vergunning heeft, valt niet onder deze afdeling, hoe bankachtig zijn activiteiten ook lijken.

Waarom die afbakening ertoe doet

De omschrijving bepaalt welk regime geldt. Valt een onderneming eronder, dan gelden de bijzondere voorschriften voor de inrichting van haar jaarrekening en niet zonder meer de gewone posten van de jaarrekeningtitel. Valt zij er niet onder, dan geldt het normale regime, ook als zij financiële diensten verleent.

De omschrijving is volgens de aanhef gegeven voor deze afdeling: zij bakent het bereik van de bijzondere bankbepalingen af en is niet vanzelf de maatstaf voor de hele jaarrekeningtitel. Elders in die titel telt zij alleen mee waar de wet uitdrukkelijk naar dit artikel verwijst, zoals bij de rechtspersoon die zelf geen bank is maar in zijn geconsolideerde jaarrekening voor een belangrijk deel de cijfers van banken opneemt.

Wie beoordeelt en wie controleert

Of er een vergunning is, blijkt uit het toezichtrecht en niet uit de statuten van de vennootschap. Het bestuur moet bij het opstellen van de jaarrekening vaststellen welk regime geldt; de accountant toetst dat. Wordt het verkeerde schema gebruikt, dan geeft de jaarrekening niet het inzicht dat de wet eist en kan een belanghebbende daarover een jaarrekeningprocedure bij de ondernemingskamer van het gerechtshof Amsterdam beginnen.

Een voorbeeld. Een financieringsmaatschappij binnen een concern verstrekt uitsluitend leningen aan groepsmaatschappijen en trekt geen spaargeld aan. Zij heeft geen bankvergunning en is voor deze afdeling dus geen bank; haar jaarrekening volgt het gewone schema. Een dochter die wel een vergunning heeft, richt haar jaarrekening in volgens de bankvoorschriften, ook als zij klein is.

In de praktijk

Voor bestuurders van financiële ondernemingen is de eerste vraag bij het opstellen van de jaarrekening dus niet wat de onderneming feitelijk doet, maar of zij een vergunning heeft en waar haar zetel is. Voor lezers is het goed te weten dat de bankcijfers niet zomaar met die van een gewone onderneming te vergelijken zijn: de posten hebben een andere betekenis.