Boek 2 Artikel 410 (2:410 BW)

De geconsolideerde jaarrekening wordt in beginsel op dezelfde manier ingericht als een gewone jaarrekening: dezelfde posten, dezelfde toelichting, dezelfde eisen aan de waardering. Dit artikel legt dat vast en maakt vier uitzonderingen die alleen bij een groep spelen. Zo hoeft niemand te raden welke voorschriften van de jaarrekeningtitel wel en niet op de groepscijfers slaan.

Dezelfde regels, met een lijst uitzonderingen

De bepalingen van de jaarrekeningtitel gelden ook voor de geconsolideerde jaarrekening. Een aantal artikelen is uitgezonderd; de wet noemt ze bij nummer. Voor het bestuur betekent dit dat de groepscijfers geen vrije vorm hebben: het schema van balans en winst- en verliesrekening, de toelichtingsplichten en de waarderingsregels gelden gewoon.

Voorraden en afwijkende grondslagen

Voorraden hoeven in de geconsolideerde jaarrekening niet te worden uitgesplitst als dat wegens bijzondere omstandigheden onevenredige kosten zou vergen. De wettekst stelt daarvoor twee voorwaarden die samen moeten zijn vervuld: er zijn bijzondere omstandigheden, en die omstandigheden maken de kosten van uitsplitsing onevenredig.

Verder mag de groep om gegronde redenen andere waarderingsmethoden en andere grondslagen voor de resultaatberekening gebruiken dan de rechtspersoon in zijn eigen jaarrekening hanteert. Die redenen moeten in de toelichting worden vermeld. Met die vermelding kan de lezer het verschil tussen de enkelvoudige en de geconsolideerde cijfers plaatsen.

Een buitenlandse rechtspersoon mede aan het hoofd

Wordt de groep mede geleid door een rechtspersoon uit een ander land, dan mag het deel van de groep dat onder hem valt volgens diens eigen recht in de consolidatie worden opgenomen. Daar hoort dan wel een uiteenzetting bij van de invloed die dat heeft op het vermogen en het resultaat van de groep. De lezer moet kunnen zien wat het verschil met de Nederlandse regels doet met de cijfers.

De gegevens over het personeel

Artikel 2:382 BW vraagt meer dan alleen personeelsaantallen. Gevraagd wordt hoeveel mensen er in het boekjaar gemiddeld werkzaam waren, gerangschikt op een manier die past bij de opzet van het bedrijf, daarnaast hoeveel van hen buiten Nederland werken, en — als de winst- en verliesrekening niet is opgesteld volgens artikel 2:377 BW, derde lid — ook de loonkosten en de sociale lasten, met de pensioenlasten apart genoemd. Voor het geheel van de volledig geconsolideerde maatschappijen moet dat alles worden vermeld. Voor maatschappijen die naar evenredigheid van het belang meetellen komt er een aparte opgave bij, maar die blijft beperkt tot wat de eerste zin van dat artikel verlangt: de gemiddelde personeelsbezetting. In beide gevallen gaat het om één opgave voor de betrokken maatschappijen samen, niet om een opgave per maatschappij.

Een voorbeeld. Een holding schrijft haar eigen kantoorpand in de enkelvoudige jaarrekening lineair af. Binnen de groep wordt voor alle bedrijfsgebouwen een uniforme afschrijvingsmethode gebruikt die is afgestemd op het verwachte gebruik. In de geconsolideerde jaarrekening wordt ook het kantoorpand van de holding volgens die groepsmethode verwerkt, en de toelichting vermeldt waarom daarvoor is gekozen. Het verschil tussen het resultaat in de enkelvoudige en in de geconsolideerde jaarrekening is daardoor te verklaren.

In de praktijk

Voor het bestuur is dit artikel vooral een checklist: welk voorschrift geldt ook voor de groepscijfers, en waar mag worden afgeweken? Voor de accountant is het de maatstaf waaraan hij de inrichting toetst. Aandeelhouders en leden kunnen in de algemene vergadering, voordat de jaarrekening wordt vastgesteld, vragen stellen over een afwijkende grondslag in de geconsolideerde jaarrekening en over de redenen die daarvoor in de toelichting zijn vermeld.