Boek 2 Artikel 196b (2:196b BW)

Wie aandelen in een besloten vennootschap koopt, wordt door de notariële akte rechthebbende, maar tegenover de vennootschap zelf telt de overdracht pas volledig mee als zij ervan weet. Artikel 2:196b BW schrijft voor in welke vorm die wetenschap ontstaat: de vennootschap erkent de levering in de akte zelf, of zij erkent haar nadat een notarieel afschrift of uittreksel van die akte aan haar is voorgelegd. Werkt zij niet mee, dan kan de akte aan haar worden betekend, opnieuw in de vorm van zo'n notarieel stuk. Die twee vormen van erkenning gelden op één geval na: erkent de vennootschap de levering uit eigen beweging, dan verloopt dat langs de weg die artikel 2:196a BW daarvoor geeft.

Erkenning in de akte zelf

De eenvoudigste route is dat de vennootschap meetekent. Verschijnt zij bij de notaris, vertegenwoordigd door haar bestuur, en verklaart zij in dezelfde akte dat zij de levering erkent, dan is de zaak daarmee rond. Bij een kleine bv waarin bestuurders en aandeelhouders dezelfde personen zijn, gebeurt dat vrijwel altijd zo. Er is dan geen los stuk nodig en geen aparte datum: het tijdstip van de akte is meteen het tijdstip van de erkenning.

Erkenning na overlegging van een afschrift

Is de vennootschap geen partij bij de akte, dan kan de verkrijger haar een notarieel afschrift of uittreksel laten zien. Een afschrift is de volledige, door de notaris gewaarmerkte weergave van de akte; een uittreksel bevat alleen de delen die de vennootschap aangaan, zodat afspraken over bijvoorbeeld de koopprijs buiten beeld kunnen blijven. Erkent de vennootschap op die grondslag, dan plaatst zij op het stuk dat haar is voorgelegd een verklaring met datum.

Die dagtekening is geen formaliteit. Zij legt vast vanaf welk moment de vennootschap de nieuwe aandeelhouder kent, en dus vanaf welk moment zij hem oproept voor de algemene vergadering, aan hem uitkeert en hem in het aandeelhoudersregister bijschrijft. Ontstaat later discussie over de vraag wie op een bepaalde dag stemgerechtigd was, dan is dat gedateerde stuk het bewijs waarop iedereen terugvalt.

Betekening als de vennootschap niet meewerkt

Een vennootschap kan weigeren te erkennen, bijvoorbeeld omdat het bestuur de nieuwe aandeelhouder liever niet ziet of omdat er onenigheid bestaat over een statutaire regeling over overdracht. Voor dat geval bestaat de betekening: een deurwaarder reikt een notarieel afschrift of uittreksel van de akte aan de vennootschap uit. De wet stelt daaraan dezelfde vormeis, zodat de vennootschap ook langs die weg een door de notaris gewaarmerkt stuk in handen krijgt. Medewerking is dus geen voorwaarde; een onwillig bestuur kan de erkenning hooguit vertragen.

Houd twee vragen uit elkaar. Of de overdracht geldig is, hangt af van de notariële akte en van de statutaire regels over vervreemding van aandelen. Of de vennootschap de verkrijger als aandeelhouder moet behandelen, hangt af van erkenning of betekening. Een bestuur dat de overdracht onwenselijk vindt, kan die tweede stap niet gebruiken om de eerste alsnog ongedaan te maken.

Een voorbeeld. Twee broers houden samen een bv; de een verkoopt zijn pakket aan een derde en de vennootschap wordt daarbij niet vertegenwoordigd. De notaris stuurt een uittreksel naar het bestuur, dat weigert te tekenen. De koper laat het uittreksel dan betekenen. Vanaf die dag moet de vennootschap hem oproepen voor de vergadering, ook al is de sfeer nog even slecht als daarvoor.

In de praktijk

Voor de koper: laat de vennootschap in de akte verschijnen, of laat de notaris direct na het passeren een afschrift of uittreksel aan het bestuur zenden en vraag om de gedagtekende verklaring terug. Voor het bestuur: teken die verklaring met de juiste datum en bewaar een kopie bij het aandeelhoudersregister. Voor de verkoper: controleer of de erkenning of de betekening werkelijk heeft plaatsgevonden, want zolang dat niet is gebeurd, blijft hij bij de vennootschap als aandeelhouder bekendstaan.