Boek 2 Artikel 129a (2:129a BW)

Toezicht op het bestuur hoeft niet bij een aparte raad van commissarissen te liggen. Dit artikel maakt een monistisch bestuur mogelijk: de statuten kunnen de bestuurstaken verdelen over uitvoerende en niet-uitvoerende bestuurders. Zij zitten dan in één orgaan, met één gezamenlijke verantwoordelijkheid, maar met verschillende taken.

De taakverdeling

De verdeling wordt in de statuten geregeld. Er zijn een of meer uitvoerende bestuurders, die de onderneming leiden, en een of meer niet-uitvoerende bestuurders, die toezicht houden. Dat toezicht is niet vrijblijvend: de taak om toezicht te houden op de taakuitoefening door bestuurders kan door een taakverdeling niet aan de niet-uitvoerende bestuurders worden ontnomen. Het is de kern van hun rol.

Wat een uitvoerende bestuurder niet mag doen

• Voorzitterschap: het voorzitterschap van het bestuur kan niet aan een uitvoerende bestuurder worden toebedeeld.
• Voordrachten: het doen van voordrachten voor benoeming van een bestuurder evenmin.
• Bezoldiging: het vaststellen van de bezoldiging van uitvoerende bestuurders ook niet.

Daarnaast geldt een stemverbod. Uitvoerende bestuurders nemen niet deel aan de beraadslaging en besluitvorming over het vaststellen van de bezoldiging van uitvoerende bestuurders — dus ook niet over de beloning van een collega. Hetzelfde geldt voor het verlenen van de opdracht tot onderzoek van de jaarrekening aan een externe accountant in de zin van de Wet toezicht accountantsorganisaties, in het geval dat de algemene vergadering die opdracht niet zelf heeft verleend. Wie gecontroleerd wordt, kiest niet zijn eigen controleur.

Wie niet-uitvoerend bestuurder kan zijn

Niet-uitvoerende bestuurders zijn natuurlijke personen. Een rechtspersoon kan die rol dus niet vervullen. Voor uitvoerende bestuurders schrijft dit artikel dat niet voor; daar gelden de gewone regels over wie bestuurder kan zijn.

Besluiten door één bestuurder

De statuten kunnen zelf, of via een regeling die daarop steunt, bepalen dat een of meer bestuurders rechtsgeldig besluiten over zaken die tot hun eigen taak behoren. Steunt die regeling op de statuten en staat zij er niet zelf in, dan moet zij schriftelijk zijn vastgelegd. Zo kan een uitvoerende bestuurder binnen zijn portefeuille zelfstandig beslissen zonder dat het hele bestuur eraan te pas komt.

Belangrijk is wat er níet verandert. Een taakverdeling regelt de interne bevoegdheid om te besluiten, niet de vertegenwoordiging naar buiten toe; die volgt uit artikel 2:130 BW en uit de statuten. En de taakverdeling neemt de collectieve verantwoordelijkheid niet weg: ook een niet-uitvoerende bestuurder is bestuurder, met alles wat daarbij hoort.

Een voorbeeld. Een nv kiest voor een monistisch bestuur met twee uitvoerende en drie niet-uitvoerende bestuurders. De voorzitter is een niet-uitvoerende bestuurder. Over de beloning van de twee uitvoerende bestuurders beslissen alleen de drie anderen. Voor de dagelijkse inkoop kan een uitvoerende bestuurder zelfstandig besluiten, omdat een schriftelijke regeling die taak aan hem toewijst.

In de praktijk

Voor een vennootschap die geen aparte raad van commissarissen wil, is dit de route om toezicht binnen het bestuur te organiseren. Voor de niet-uitvoerende bestuurder is de keerzijde dat hij dichter bij het vuur zit dan een commissaris: hij is bestuurder, en zijn toezichthoudende taak kan hem niet worden afgenomen.