Boek 2 Artikel 84 (2:84 BW)

Zolang een naamloze vennootschap gewoon draait, verloopt het opvragen van openstaande stortingen volgens de regeling die de statuten daarvoor geven. Komt de vennootschap in vereffening of in faillissement, dan verandert dat. Dit artikel geeft de vereffenaar en, bij faillissement, de curator het recht om alle nog niet gedane stortingen uit te schrijven en te innen. Wat de statuten daarover ook bepalen, doet dan niet ter zake.

De bevoegdheid staat boven de statuten

De wet zegt uitdrukkelijk dat de statutaire regeling wordt gepasseerd: de bevoegdheid bestaat 'onverschillig hetgeen bij de statuten daaromtrent is bepaald'. De vereffenaar of curator hoeft zich dus niet te houden aan wat de statuten zeggen over het tijdstip, de omvang of de manier van opvragen. Het gevolg is dat aandeelhouders zich met een statutaire regeling niet kunnen onttrekken aan het volstorten van hun aandelen wanneer de vennootschap wordt afgewikkeld.

De achtergrond

De niet-gestorte storting is een vordering van de vennootschap op haar aandeelhouders en behoort tot haar vermogen. In een faillissement valt dat vermogen in de boedel en moet het te gelde worden gemaakt ten behoeve van de gezamenlijke schuldeisers. Het opeisen van openstaande stortingen is dan geen beleidskeuze van het bestuur meer, maar onderdeel van de afwikkeling. Hetzelfde geldt bij een vereffening buiten faillissement, waar de vereffenaar de baten moet innen om de schulden te voldoen.

Wat de aandeelhouder kan verwachten

Een aandeelhouder die zijn aandelen niet heeft volgestort, kan dus een brief van de curator verwachten waarin het openstaande bedrag wordt opgevraagd:

• Het gaat om het nog niet gestorte deel van het bedrag waartoe hij zich bij het nemen van de aandelen heeft verbonden.
• Verrekening is uitgesloten. Een eigen vordering op de vennootschap mag hij daar op grond van artikel 2:80 lid 4 BW niet tegen wegstrepen; die vordering meldt hij in het faillissement aan.

- Statutaire regelingen helpen niet. Wat de statuten over het opvragen bepalen, verliest zijn betekenis tegenover de vereffenaar of curator.

Wie het doet

Buiten faillissement is dat de vereffenaar, degene die na ontbinding het vermogen afwikkelt. In faillissement is het de curator, aangesteld door de rechtbank op grond van de Faillissementswet. Beiden handelen niet namens de aandeelhouders of het bestuur, maar met het oog op de voldoening van de schuldeisers. De wet geeft hun op dit punt een ruimere bevoegdheid dan het bestuur in normale tijden heeft.

Een investeerder nam jaren geleden aandelen waarop hij een kwart heeft gestort, met de afspraak dat de rest pas op afroep hoefde. De vennootschap gaat failliet. De curator kan het resterende deel opeisen, ook als het bestuur daar nooit om heeft gevraagd. Voor de investeerder betekent dat een onverwachte rekening bovenop een waardeloos geworden belang.

In de praktijk

Voor wie aandelen houdt die niet zijn volgestort, is dit het artikel dat het latente risico zichtbaar maakt: de rekening komt juist op het slechtste moment. Voor kopers van aandelen is de vraag of er is volgestort daarmee onderdeel van elk onderzoek vooraf. En voor schuldeisers is de openstaande storting een bate die in een faillissement nog wat kan opleveren.