Boek 2 Artikel 19a (2:19a BW)

Ontbinding van een lege rechtspersoon door de Kamer van Koophandel

Een in het handelsregister ingeschreven naamloze vennootschap, besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid, coöperatie, onderlinge waarborgmaatschappij, of vereniging of stichting die een onderneming drijft, wordt door een beschikking van de Kamer van Koophandel ontbonden, indien de Kamer is gebleken dat ten minste twee van de volgende omstandigheden zich voordoen: a. er staan gedurende ten minste een jaar geen bestuurders van de rechtspersoon in het register ingeschreven, terwijl gedurende die periode ook geen opgaaf tot inschrijving is gedaan, dan wel er doet zich, indien er wel een bestuurder staat ingeschreven, met betrekking tot elke ingeschreven bestuurder ten minste een jaar een of meer van de navolgende omstandigheden voor: 1°. de bestuurder is overleden; 2°. de bestuurder is niet bereikbaar gebleken op het in het register vermelde adres, en evenmin op het in de basisregistratie personen vermelde adres, of betrokkene is niet ingeschreven in de basisregistratie personen; b. de rechtspersoon is ten minste een jaar in gebreke met de nakoming van de verplichting tot openbaarmaking van de jaarrekening overeenkomstig de artikelen 394, 395a, 396 of 397; c. de rechtspersoon heeft ten minste een jaar geen gevolg gegeven aan een aanmaning als bedoeld in artikel 9, derde lid, van de Algemene wet inzake rijksbelastingen tot het doen van aangifte voor de vennootschapsbelasting; d. de rechtspersoon is niet of niet meer bereikbaar gebleken op het in het handelsregister ingeschreven adres, terwijl ook geen opgave tot wijziging van de inschrijving is gedaan.
Een in het handelsregister ingeschreven vereniging of stichting, die niet een onderneming drijft die in het handelsregister staat ingeschreven, wordt door een beschikking van de Kamer van Koophandel ontbonden, indien de Kamer is gebleken dat de omstandigheden, bedoeld in lid 1, onder a en d, zich voordoen.
Indien de Kamer op grond van haar bekende gegevens gebleken is dat een rechtspersoon als bedoeld in de leden 1 en 2 voor ontbinding in aanmerking komt, deelt zij de rechtspersoon en de ingeschreven bestuurders bij aangetekende brief aan hun laatst bekende adres mee, dat zij voornemens is tot ontbinding van de rechtspersoon over te gaan, met vermelding van de omstandigheden waarop het voornemen is gegrond. De Kamer schrijft deze mededeling in het register in. Als de omstandigheden, bedoeld in lid 1, onder a en d, zich voordoen, geeft de Kamer van het voornemen tot ontbinding kennis in de Staatscourant. Voor zover de kosten van deze publikatie niet uit het vermogen van de rechtspersoon kunnen worden voldaan, komen deze ten laste van Onze Minister van Veiligheid en Justitie.
Na verloop van acht weken na de dagtekening van de aangetekende brief of de publicatie in de Staatscourant ontbindt de Kamer de rechtspersoon bij beschikking, tenzij voordien is gebleken dat de gronden, bedoeld in de leden 1 en 2, voor het voornemen zich niet of niet meer voordoen.
De beschikking wordt bekend gemaakt aan de rechtspersoon en de ingeschreven bestuurders, tenzij de omstandigheden, bedoeld in lid 1, onder a en d, zich voordoen.
De Kamer geeft van de ontbinding kennis in de Staatscourant. Lid 3, vierde zin, is van overeenkomstige toepassing.
Als op grond van artikel 23, lid 1 geen vereffenaars kunnen worden aangewezen, treedt de Kamer op als vereffenaar van het vermogen van de ontbonden rechtspersoon, behoudens het bepaalde in artikel 19, lid 4. Op verzoek van de Kamer benoemt de rechtbank in haar plaats een of meer andere vereffenaars.
Indien tegen een beschikking als bedoeld in lid 4, beroep wordt ingesteld bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven schrijft de Kamer dat in het register in. De beslissing op het beroep wordt tevens ingeschreven. Indien de beslissing strekt tot vernietiging van de beschikking geeft de Kamer kennis daarvan in de Staatscourant. Gedurende het tijdvak waarin de rechtspersoon na de beschikking tot ontbinding had opgehouden te bestaan, is er een verlengingsgrond als bedoeld in artikel 320 van Boek 3 ten aanzien van de verjaring van rechtsvorderingen van of tegen de rechtspersoon.

Toelichting

Het handelsregister loopt vol met rechtspersonen die feitelijk niet meer bestaan: geen bestuurder, geen adres, geen jaarstukken. Dit artikel geeft de Kamer van Koophandel de bevoegdheid om zulke lege hulzen zelf te ontbinden, zonder tussenkomst van de rechter. Dat gebeurt niet zomaar: er moet aan meerdere kenmerken tegelijk zijn voldaan, de rechtspersoon en zijn bestuurders worden vooraf gewaarschuwd, en er geldt een termijn waarbinnen de zaak nog kan worden rechtgezet.

Wanneer een rechtspersoon in beeld komt

Voor een nv, een bv, een coöperatie, een onderlinge waarborgmaatschappij en voor een vereniging of stichting die een onderneming drijft, geldt dat ten minste twee van de genoemde omstandigheden zich moeten voordoen. Die omstandigheden draaien om verwaarlozing: al minstens een jaar staat er geen bestuurder ingeschreven, of iedere ingeschreven bestuurder is overleden of onvindbaar op het opgegeven adres; de rechtspersoon is al een jaar in gebreke met het openbaar maken van de jaarrekening; hij heeft al een jaar geen gevolg gegeven aan een aanmaning voor de aangifte vennootschapsbelasting op grond van de Algemene wet inzake rijksbelastingen; of hij is niet meer bereikbaar op het ingeschreven adres zonder dat een wijziging is doorgegeven.

Voor een vereniging of stichting zonder ingeschreven onderneming is de drempel anders: daar volstaat dat zowel het ontbreken van een bereikbare bestuurder als de onbereikbaarheid op het ingeschreven adres zich voordoet.

De waarschuwing vooraf

Blijkt uit de gegevens die de Kamer heeft dat een rechtspersoon voor ontbinding in aanmerking komt, dan stuurt zij een aangetekende brief aan de rechtspersoon en aan de ingeschreven bestuurders op hun laatst bekende adres, met vermelding van de omstandigheden waarop het voornemen berust. Die mededeling wordt in het register ingeschreven. Gaat het om het ontbreken van een bereikbare bestuurder en om onbereikbaarheid op het adres, dan volgt ook een aankondiging in de Staatscourant, omdat post nu juist niemand meer bereikt.

De termijn van acht weken

Acht weken na de dagtekening van de aangetekende brief of de publicatie ontbindt de Kamer de rechtspersoon bij beschikking. Dat gebeurt niet als vóór het verstrijken van die termijn blijkt dat de gronden zich niet of niet meer voordoen. Binnen die acht weken kan dus nog worden ingegrepen: een bestuurder inschrijven, het adres corrigeren, de achterstallige stukken deponeren. Van de ontbinding geeft de Kamer kennis in de Staatscourant.

Vereffening en beroep

Ontbinding betekent ook hier afwikkeling van wat er nog is. Kunnen op de gewone weg van artikel 2:23 BW geen vereffenaars worden aangewezen, dan treedt de Kamer zelf op als vereffenaar, en zij kan de rechtbank vragen iemand anders te benoemen. Tegen de ontbindingsbeschikking staat beroep open bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven; dat beroep en de beslissing daarop worden ingeschreven. Wordt de beschikking vernietigd, dan geldt voor de periode waarin de rechtspersoon niet bestond een verlengingsgrond voor de verjaring van vorderingen van en tegen hem.

Een bv die jaren geleden is gestopt, staat nog ingeschreven op een adres waar niemand meer zit; de bestuurder is verhuisd en de jaarrekeningen zijn nooit gedeponeerd. De Kamer kondigt de ontbinding aan. Reageert niemand binnen acht weken, dan volgt de ontbindingsbeschikking. Zijn er op dat moment geen baten meer, dan houdt de bv meteen op te bestaan. Staat er nog iets op haar naam, dan blijft zij bestaan zolang de vereffening loopt, en kan de Kamer zelf als vereffenaar optreden.

In de praktijk

Houd het handelsregister actueel, ook bij een slapende vennootschap: een verhuizing of een bestuurderswissel doorgeven is minder werk dan herstel achteraf. Wie een aangetekende brief van de Kamer krijgt, moet binnen acht weken handelen. En wie zaken doet met een vennootschap die al lang geen jaarrekening publiceert, weet nu dat het bestaan van die partij niet vanzelfsprekend is.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.