Boek 2 Artikel 83 (2:83 BW)

Wie aandelen koopt, wil weten of daarop nog een stortingsverplichting rust. Dit artikel beschermt de verkrijger die te goeder trouw is. Tegenover hem kan de vennootschap niet aantonen dat een toonderaandeel niet is volgestort, en evenmin dat op een aandeel op naam minder is gestort dan een namens de vennootschap op het aandeelbewijs geplaatste verklaring vermeldt. De vennootschap wordt dus aan haar eigen mededeling gehouden.

Waarom deze regel bestaat

De stortingsplicht rust op de aandeelhouder en gaat bij overdracht in beginsel mee. Dat maakt het voor een koper riskant: hij kan niet in de boeken van de vennootschap kijken en moet afgaan op wat hem wordt getoond. Zonder bescherming zou een vennootschap een koper achteraf kunnen aanspreken voor een storting waarvan hij niets kon weten. Dat zou de verhandelbaarheid van aandelen ondermijnen, en juist die verhandelbaarheid is kenmerkend voor de nv.

Wat de bescherming inhoudt

De vennootschap kan zich tegenover de verkrijger niet meer beroepen op het feit dat er niet is volgestort. Voor de verkrijger geldt het aandeel als volgestort, met als gevolg dat hij niet kan worden aangesproken voor het ontbrekende bedrag. Dat betekent niet dat de vordering verdwijnt: de vennootschap kan zich richten tot degene die de storting werkelijk had moeten doen. Alleen de nieuwe, te goeder trouw zijnde houder blijft buiten schot.

Twee situaties

• Het toonderaandeel. Daarbij gaat het om de vraag of het stuk is volgestort; de vennootschap kan het tegendeel niet bewijzen tegenover de latere verkrijger te goeder trouw.

- Het aandeel op naam. Daarbij draait het om een verklaring die namens de vennootschap op het aandeelbewijs is gesteld en die aangeeft wat er op het nominale bedrag is gestort. Aan die verklaring is de vennootschap gebonden.

De grens van de goede trouw

De bescherming geldt uitsluitend voor de verkrijger te goeder trouw. Wie weet dat er nog moet worden gestort, of wie dat had moeten begrijpen uit wat hem bij de koop is verteld of getoond, kan zich er niet op beroepen. Bij een aandeel op naam wordt dat in de praktijk zichtbaar: het aandeelhoudersregister vermeldt het op ieder aandeel gestorte bedrag, en die gegevens over niet-volgestorte aandelen zijn voor iedereen in te zien. Wie dat naslaat, weet waar hij aan toe is.

Een belegger koopt aandelen van een particulier en krijgt een stuk met daarop een namens de vennootschap gestelde verklaring dat het volledig is volgestort. Later blijkt uit de administratie dat een kwart nooit is betaald. De vennootschap kan die storting niet bij de koper halen; zij moet zich wenden tot de verkoper of tot degene die de aandelen destijds nam.

In de praktijk

Voor kopers van aandelen is dit een vangnet, geen vrijbrief: onderzoek doen blijft verstandig, want wie iets wist of moest weten valt buiten de bescherming. Voor bestuurders is de les dat een verklaring over storting zorgvuldig moet worden opgesteld, omdat de vennootschap daaraan wordt gehouden. En voor verkopers geldt dat de stortingsschuld bij hen kan terugkomen wanneer de koper wordt beschermd.