Boek 2 Artikel 242a (2:242a BW)

Wie bestuurder is van een grote vennootschap, moet daar tijd voor hebben. Artikel 2:242a BW beperkt daarom het aantal toezichtfuncties dat iemand elders mag vervullen. Het gaat om vennootschappen die op twee opeenvolgende balansdata, en daarna zonder onderbreking opnieuw op twee opeenvolgende balansdata, niet voldoen aan ten minste twee van de omvangseisen die artikel 2:397 BW stelt: de grote vennootschappen dus. Bij zo'n vennootschap kan niet iedereen bestuurder worden.

Wie niet benoembaar is

Twee groepen vallen af. Ten eerste wie commissaris of niet-uitvoerend bestuurder is bij meer dan twee rechtspersonen. Ten tweede wie voorzitter is van de raad van commissarissen van een rechtspersoon, of voorzitter van het bestuur van een rechtspersoon waarin de bestuurstaken over uitvoerende en niet-uitvoerende bestuurders zijn verdeeld. Het voorzitterschap telt dus zwaarder dan een gewoon lidmaatschap, omdat daar meer werk aan vastzit.

Hoe er wordt geteld

De wet werkt vervolgens uit hoe die functies bij elkaar moeten worden opgeteld:

• Toezichthoudende organen — wie lid is van een ander toezichthoudend orgaan dat bij of krachtens de statuten is ingesteld, geldt als commissaris.
• Groepsverband — benoemingen bij rechtspersonen die tot dezelfde groep behoren, tellen samen als één benoeming.
• Welke rechtspersonen meetellen — het gaat om grote naamloze en besloten vennootschappen en om grote stichtingen; kleine rechtspersonen en verenigingen blijven buiten de telling.
• Monistisch bestuur — is de bestuurstaak verdeeld, dan geldt de uitvoerende bestuurder als bestuurder in de zin van deze regeling.
• Tijdelijke aanstellingen — een tijdelijke aanstelling door de ondernemingskamer bij een enquête telt niet als benoeming.

Is iemand lid van de raad van toezicht of niet-uitvoerend bestuurder bij een pensioenfonds, dan telt die functie voor de limiet mee volgens de normering in de algemene maatregel van bestuur die bij de Pensioenwet en de Wet verplichte beroepspensioenregeling hoort.

Wat er gebeurt bij overtreding

Een benoeming in strijd met deze regels is nietig: de betrokkene is dus nooit bestuurder geworden. De wet vangt de gevolgen daarvan wel op. De nietigheid van de benoeming heeft geen gevolgen voor de rechtsgeldigheid van de besluitvorming waaraan is deelgenomen. Besluiten waaraan hij heeft meegewerkt, blijven dus overeind, zodat de vennootschap en haar wederpartijen niet met terugwerkende kracht in het luchtledige komen te hangen.

Een voorbeeld: een ervaren toezichthouder met commissariaten bij drie grote vennootschappen wordt gevraagd als bestuurder van een grote bv. Die benoeming kan niet doorgaan zolang hij die drie functies houdt. Legt hij er een neer, dan is de weg vrij. Wordt hij toch benoemd en blijkt de fout later, dan is hij nooit bestuurder geweest, maar de besluiten waaraan hij deelnam blijven geldig.

In de praktijk

Vraag kandidaten vóór de benoeming een overzicht van hun andere functies, met vermelding van voorzitterschappen en van groepsrelaties. Beoordeel eerst of de vennootschap zelf onder de omvangscriteria valt, want alleen dan geldt de beperking. En herhaal de vraag periodiek: iemand kan tijdens zijn bestuurslidmaatschap functies bij krijgen, en dan ontstaat er een situatie die bij een volgende benoeming in de weg zit.