Boek 2 Artikel 334u (2:334u BW)

Een splitsing verandert de eigendom van een heel vermogen. Terugdraaien is ingrijpend, en de wet maakt het daarom moeilijk. Dit artikel somt limitatief op wanneer de rechter een splitsing kan vernietigen, en bouwt daar zoveel drempels omheen dat vernietiging een uitzondering blijft.

De gronden

• Geen authentieke akte — de door de notaris ondertekende akte van splitsing is geen authentiek geschrift.
• Schending van enkele kernvoorschriften — het niet naleven van artikel 2:334b BW, vijfde of zesde lid over de toestand waarin een rechtspersoon verkeert, van artikel 2:334l BW, derde lid over het verlijden van de akte terwijl er verzet loopt, of van de eerste zin van artikel 2:334n BW, tweede lid over de verklaring van de notaris.
• Een gebrekkig besluit — nietigheid, het niet van kracht zijn of een grond tot vernietiging van een vereist besluit van de algemene vergadering of, bij een stichting, van het bestuur.

- Ontbrekende rechterlijke goedkeuring — het niet naleven van artikel 2:334m BW, vijfde lid, dat voor een stichting de goedkeuring van de rechtbank eist.

Wie, waar en hoe lang

De vordering wordt ingesteld door een lid, aandeelhouder, bestuurder of andere belanghebbende, bij de rechter van de woonplaats van de gesplitste rechtspersoon, en tegen alle verkrijgende rechtspersonen en de voortbestaande gesplitste rechtspersoon samen. De bevoegdheid vervalt als het verzuim wordt hersteld, en in elk geval zes maanden na de neerlegging van de akte bij de openbare registers van de woonplaatsen van de betrokken rechtspersonen. Zolang de rechter niet heeft vernietigd, is de splitsing geldig.

Wanneer de rechter niet vernietigt

Zelfs bij een geldige grond blijft vernietiging uit in twee gevallen: als het verzuim binnen een door de rechter gestelde termijn is hersteld, en als de al ingetreden gevolgen van de splitsing bezwaarlijk ongedaan kunnen worden gemaakt. Dat laatste is in de praktijk vaak het geval — er is personeel overgegaan, er zijn contracten gesloten, er is vermogen verplaatst. Vernietigt de rechter niet, terwijl de eiser wel schade heeft geleden door het verzuim, dan kan hij de betrokken rechtspersonen tot schadevergoeding veroordelen. Die rechtspersonen kunnen die schade verhalen op wie schuld heeft aan het verzuim, en tot ten hoogste het genoten voordeel op wie erdoor is bevoordeeld.

De gevolgen van een vernietiging

De vernietiging wordt door de griffier ingeschreven in het handelsregister. Voor verbintenissen die na de splitsing en vóór die inschrijving ten laste van een verkrijgende rechtspersoon zijn ontstaan, is de gesplitste rechtspersoon naast die verkrijger hoofdelijk verbonden; wie in de tussentijd zaken heeft gedaan, wordt dus beschermd. De onherroepelijke uitspraak bindt iedereen: derden kunnen daartegen niet in verzet komen, en herroeping is voor niemand mogelijk, ook niet voor de partijen in de procedure zelf.

In de praktijk

De boodschap is dezelfde als bij fusie: wie iets wil bereiken, moet dat vóór of vlak na de akte doen. Zes maanden is kort, en de kans dat een splitsing werkelijk wordt teruggedraaid is klein. In verreweg de meeste gevallen loopt de correctie via herstel van het verzuim of via geld.