Boek 2 Artikel 69 (2:69 BW)

Na de oprichting van een naamloze vennootschap rust op de bestuurders een reeks verplichtingen, en zolang zij die niet hebben vervuld lopen zij persoonlijk risico. Dit artikel verplicht hen de vennootschap in te schrijven in het handelsregister en de voorgeschreven stukken daar neer te leggen. Tot dat is gebeurd en tot het kapitaal voldoende is gestort, zijn zij naast de vennootschap hoofdelijk aansprakelijk voor de rechtshandelingen waardoor de vennootschap wordt verbonden.

Wat er moet gebeuren

De bestuurders schrijven de vennootschap in het handelsregister in en leggen daar een authentiek afschrift van de oprichtingsakte neer, samen met de stukken die volgens de wet aan die akte zijn gehecht en de stukken die bij een bijzondere regeling over de inbreng zijn opgesteld. Tegelijk doen zij opgave van het totaal van de vastgestelde en geraamde kosten die met de oprichting samenhangen en die voor rekening van de vennootschap komen. Zo is voor derden kenbaar wat de start van de vennootschap heeft gekost.

Tot welk moment bestuurders risico lopen

De hoofdelijke aansprakelijkheid van de bestuurders geldt voor rechtshandelingen die zijn verricht in het tijdvak vóórdat aan deze drie voorwaarden is voldaan:

• De opgave voor de eerste inschrijving is gedaan, met de neer te leggen afschriften erbij.
• Het gestorte deel van het kapitaal bedraagt ten minste het minimumkapitaal dat bij de oprichting was voorgeschreven.
• Op het geplaatste kapitaal is ten minste een vierde van het nominale bedrag gestort.

Is een rechtshandeling verricht toen een van deze punten nog niet was afgevinkt, dan kan een schuldeiser die met de vennootschap heeft gecontracteerd zich ook rechtstreeks tot de bestuurders wenden. Dat blijft zo wanneer de inschrijving of de storting later alsnog rond komt: het afvinken bepaalt alleen tot welk moment nieuwe rechtshandelingen onder de aansprakelijkheid vallen en neemt een eenmaal ontstane aansprakelijkheid niet weg. Het gaat om rechtshandelingen die tijdens hun bestuur zijn verricht en waardoor de vennootschap wordt gebonden; latere bestuurders dragen niet het risico van de periode vóór hun aantreden.

Waarom deze prikkel

De inschrijving maakt de vennootschap zichtbaar voor het handelsverkeer, en de kapitaaleisen zorgen ervoor dat er iets te verhalen valt. Zonder sanctie zou een pas opgerichte vennootschap maandenlang onzichtbaar en leeg kunnen contracteren, terwijl haar wederpartijen denken met een volwaardige rechtspersoon te maken te hebben. De persoonlijke aansprakelijkheid van bestuurders is de prikkel om die twee dingen meteen op orde te brengen.

De uitzondering

Het derde lid neemt de aansprakelijkheid weg die aan de twee kapitaalvoorwaarden hangt, wanneer gebruik is gemaakt van de bijzondere regeling waarbij bij de inbreng een accountantsverklaring wordt afgelegd. Voorwaarde is dat onmiddellijk na het afleggen van die verklaring namens de vennootschap de stortingen zijn opgevraagd die nodig zijn om aan de wettelijke kapitaaleisen te voldoen. Het bestuur moet dan dus aantoonbaar direct in actie zijn gekomen; stilzitten laat de aansprakelijkheid gewoon bestaan.

Een nieuw opgerichte nv sluit twee weken na het passeren van de akte een huurovereenkomst voor een bedrijfspand, terwijl de inschrijving nog niet is aangevraagd. Gaat de vennootschap kort daarna failliet, dan kan de verhuurder zich niet alleen op de lege vennootschap verhalen, maar ook op de bestuurders die op dat moment in functie waren.

In de praktijk

Voor bestuurders van een net opgerichte nv is de volgorde daarom: eerst inschrijven en storten, dan contracteren. Voor wederpartijen loont het om bij een gloednieuwe vennootschap in het handelsregister te controleren of de inschrijving al rond is. En voor oprichters is de opgave van de oprichtingskosten een klein maar verplicht onderdeel van de start.