Boek 2 Artikel 134a (2:134a BW)

Wie de vennootschap leidt, raakt ook de mensen die er werken. Dit artikel geeft de ondernemingsraad daarom een stem — geen stem in de besluitvorming, maar het recht om vooraf een standpunt te bepalen dat de algemene vergadering onder ogen krijgt.

Wanneer het recht geldt

Heeft de vennootschap op grond van wettelijke bepalingen een ondernemingsraad ingesteld, dan mag een voorstel tot benoeming, schorsing of ontslag van een bestuurder niet aan de algemene vergadering worden aangeboden voordat die raad de gelegenheid heeft gehad daarover een standpunt te bepalen. Dat moet tijdig gebeuren: vóór de datum van de oproeping voor de vergadering, zodat de raad niet met een voldongen feit wordt geconfronteerd.

Wat er met het standpunt gebeurt

• Tegelijk aanbieden: het standpunt gaat samen met het voorstel naar de algemene vergadering.
• Toelichten: de voorzitter van de ondernemingsraad, of een lid dat hij aanwijst, kan het standpunt in de vergadering toelichten.
• Geen vetorecht: ontbreekt het standpunt, dan tast dat de besluitvorming over het voorstel niet aan.

Dat laatste bepaalt de aard van het recht. De ondernemingsraad krijgt de gelegenheid om gehoord te worden en zijn standpunt toe te lichten, geen instemmingsrecht. De aandeelhouders beslissen, met het standpunt van de werknemersvertegenwoordiging voor zich. Het artikel gaat over bestuurders; voor de benoeming van commissarissen bij een structuurvennootschap kent de wet een eigen aanbevelingsrecht van de ondernemingsraad (artikel 2:158 BW).

Welke ondernemingsraad

Ook de ondernemingsraad van de onderneming van een dochtermaatschappij telt mee, mits de werknemers van de vennootschap en de groepsmaatschappijen in meerderheid in Nederland werken. Zijn er meer ondernemingsraden, dan oefenen zij deze bevoegdheid gezamenlijk uit. Is er voor de betrokken onderneming of ondernemingen een centrale ondernemingsraad, dan komt de bevoegdheid aan die centrale raad toe.

De volgorde in de tijd

Voor het bestuur en de raad van commissarissen betekent dit dat de agenda achterwaarts moet worden gepland. Eerst het voorstel opstellen, dan de ondernemingsraad in staat stellen een standpunt te bepalen, dan pas oproepen voor de algemene vergadering. Wordt die volgorde omgedraaid, dan is niet voldaan aan het voorschrift dat de ondernemingsraad tijdig vóór de oproepingsdatum aan de beurt komt.

Een voorbeeld. De raad van commissarissen wil een nieuwe bestuurder voordragen. Een vaste termijn noemt de wet niet; zij verlangt enkel dat de ondernemingsraad tijdig vóór de oproepingsdatum in de gelegenheid wordt gesteld, en wat tijdig is hangt af van het geval. De raad legt het voorstel daarom voor op een moment waarop de ondernemingsraad nog een eigen vergadering kan beleggen en zich een oordeel kan vormen. De ondernemingsraad vindt de kandidaat te weinig ervaren en zegt dat in een schriftelijk standpunt. Dat standpunt gaat mee naar de aandeelhouders en de voorzitter van de ondernemingsraad licht het ter vergadering toe. De aandeelhouders kunnen de kandidaat toch benoemen, maar zij doen dat met open ogen.

In de praktijk

Voor een werknemer is dit de plek waar zijn vertegenwoordiging invloed kan uitoefenen op de top van de onderneming. Voor het bestuur is het een procedurele stap die in de planning van elke benoeming, schorsing of ontslag moet worden opgenomen; een vastgelegd traject maakt achteraf zichtbaar dat de ondernemingsraad zijn gelegenheid heeft gekregen.