Boek 2 Artikel 63f (2:63f BW)

De grote coöperatie en de grote onderlinge waarborgmaatschappij moeten een raad van commissarissen hebben. Dit artikel bepaalt hoe die raad wordt samengesteld. De raad draagt zelf kandidaten voor, de algemene vergadering benoemt hen, en zowel de ondernemingsraad als de vergadering kan op beperkte gronden bezwaar maken. Komen partijen er niet uit, dan beslist de ondernemingskamer van het gerechtshof Amsterdam. Zo wordt het toezicht niet door één partij gemonopoliseerd. Kiest de rechtspersoon voor een monistisch bestuur, met uitvoerende naast niet-uitvoerende bestuurders, dan is er geen losse raad en gelden deze benoemingsregels voor de niet-uitvoerende bestuurders.

De samenstelling

De raad telt ten minste drie leden. Zakt het aantal daaronder, dan moet de raad onverwijld maatregelen bevorderen om zijn ledental aan te vullen; hij mag niet met twee man blijven doordraaien. Overigens blijft de raad bij een tekort wel bevoegd: het aanvullen is een plicht, geen voorwaarde voor geldige besluitvorming.

Wie voordraagt en wie benoemt

De benoeming ligt bij de algemene vergadering, maar zij kiest niet vrij: zij benoemt op voordracht van de raad van commissarissen. Voor commissarissen die al bij de akte van oprichting zijn benoemd, of die zijn benoemd voordat de regeling ging gelden, geldt dat niet. De algemene vergadering, de ondernemingsraad en het bestuur mogen personen aanbevelen om voor te dragen. De raad moet hun daarvoor tijdig laten weten wanneer er een plaats vrijkomt en waardoor.

Vervolgens laat de raad aan de algemene vergadering en aan de ondernemingsraad weten wie hij voordraagt, met de gegevens die de wet daarbij verlangt. Vanaf die kennisgeving lopen de termijnen voor bezwaar.

De bezwaargronden

De ondernemingsraad kan binnen twee maanden na de kennisgeving bezwaar maken; de algemene vergadering kan dat uiterlijk in haar eerste vergadering na afloop van die twee maanden doen. Bezwaar kan alleen op drie gronden:

• Procedurefouten. De voorschriften over het informeren over een vacature of over de kennisgeving van de voordracht zijn niet behoorlijk nageleefd.
• Ongeschiktheid. De verwachting dat de voorgedragen persoon ongeschikt zal zijn voor de taak van commissaris.
• Samenstelling van de raad. De verwachting dat de raad door deze benoeming niet naar behoren zal zijn samengesteld, bijvoorbeeld doordat noodzakelijke deskundigheid ontbreekt.

Het bezwaar wordt met redenen omkleed aan de raad van commissarissen meegedeeld. Een kaal njet volstaat dus niet; wie bezwaar maakt, moet uitleggen waarom.

Naar de ondernemingskamer

Loopt het vast, dan kan een door de raad van commissarissen aangewezen vertegenwoordiger de zaak voorleggen aan de ondernemingskamer. Verklaart die het bezwaar van de ondernemingsraad ongegrond, dan kan de kandidaat toch worden benoemd. Heeft de algemene vergadering bezwaar gemaakt of de kandidaat niet benoemd in de daarvoor bijeengeroepen vergadering, dan kan de ondernemingskamer hem zelf benoemen, tenzij zij het bezwaar van de vergadering gegrond vindt. Verweer wordt gevoerd door een vertegenwoordiger die de ledenvergadering of de bezwaarmakende ondernemingsraad aanwijst.

Tegen de beslissing van de ondernemingskamer staat geen rechtsmiddel open en zij kan geen proceskostenveroordeling uitspreken. Dat maakt de gang naar de rechter kort en betaalbaar: het is een geschilbeslechting binnen de organisatie, geen procedure tussen tegenstanders.

Welke ondernemingsraad

Bedoeld is de ondernemingsraad van de onderneming van de rechtspersoon zelf of van een afhankelijke maatschappij. Zijn er meerdere raden, dan zijn zij gelijkelijk bevoegd; bestaat er een centrale ondernemingsraad, dan komen de bevoegdheden aan die centrale raad toe. Voordat de ondernemingsraad een besluit in deze procedure neemt, moet hij er ten minste eenmaal met de rechtspersoon over hebben overlegd. Voor bestuurders en leden is dat het moment om de kandidaat toe te lichten voordat de posities verharden.