Boek 2 Artikel 55 (2:55 BW)

Aansprakelijkheid van leden voor een tekort bij ontbinding

Zij die bij de ontbinding leden waren, of minder dan een jaar te voren hebben opgehouden leden te zijn, zijn tegenover de rechtspersoon naar de in de statuten aangegeven maatstaf voor een tekort aansprakelijk; wordt een coöperatie of onderlinge waarborgmaatschappij ontbonden door haar insolventie nadat zij in staat van faillissement is verklaard, dan wordt de termijn van een jaar niet van de dag der ontbinding, maar van de dag der faillietverklaring gerekend. De statuten kunnen een langere termijn dan een jaar vaststellen.
Bevatten de statuten niet een maatstaf voor ieders aansprakelijkheid, dan zijn allen voor gelijke delen aansprakelijk.
Kan op een of meer van de leden of oud-leden het bedrag van zijn aandeel in het tekort niet worden verhaald, dan zijn voor het ontbrekende de overige leden en oud-leden, ieder naar evenredigheid van zijn aandeel, aansprakelijk. Deze aansprakelijkheid bestaat ook, indien de vereffenaars afzien van verhaal op een of meer leden of oud-leden, op grond dat door de uitoefening van het verhaalsrecht een bate voor de boedel niet zou worden verkregen. Indien de vereffening geschiedt onder toezicht van personen, door de wet met dat toezicht belast, kunnen de vereffenaars van dat verhaal slechts afzien met machtiging van deze personen.
De aansprakelijke leden en oud-leden zijn gehouden tot onmiddellijke betaling van hun aandeel in een geraamd tekort, vermeerderd met 50 ten honderd, of zoveel minder als de vereffenaars voldoende achten, tot voorlopige dekking van een nadere omslag voor de kosten van invordering en van het aandeel van hen, die in gebreke mochten blijven aan hun verplichting te voldoen.
Een lid of oud-lid is niet bevoegd tot verrekening van zijn schuld uit hoofde van dit artikel.

Toelichting

Wordt een coöperatie of een onderlinge waarborgmaatschappij ontbonden en blijkt er een tekort, dan kunnen de leden daarvoor worden aangesproken. Dit artikel regelt wie dat zijn, hoe het tekort over hen wordt verdeeld en wanneer zij moeten betalen. Het gaat om de standaardsituatie: alleen wanneer de statuten de bijdrageplicht hebben beperkt of uitgesloten, geldt een lichter regime.

Wie aansprakelijk zijn

Aansprakelijk zijn de leden op het moment van de ontbinding, en daarnaast degenen die minder dan een jaar daarvoor hun lidmaatschap hebben beëindigd. Een opzegging kort voor het einde ontslaat dus niet van de bijdrageplicht; pas wie langer dan die termijn vóór de ontbinding is uitgetreden, valt buiten de kring van aansprakelijken. Wordt de rechtspersoon ontbonden doordat zij na een faillietverklaring insolvent blijkt, dan wordt het jaar niet geteld vanaf de ontbinding maar vanaf de dag van de faillietverklaring. Volgens de laatste zin van het eerste lid kunnen de statuten een langere termijn dan een jaar vaststellen.

Naar welke maatstaf

Hoe het tekort over de aansprakelijken wordt verdeeld, bepalen in de eerste plaats de statuten. De wet schrijft niet voor welke verdeelsleutel daar moet staan; dat is aan de coöperatie zelf. Bevatten de statuten geen maatstaf, dan geldt de regel van het tweede lid: alle aansprakelijke leden en oud-leden zijn voor gelijke delen aansprakelijk. Bij die verdeling speelt de omvang van ieders betrokkenheid bij de coöperatie geen rol; het grootste en het kleinste lid dragen dan hetzelfde deel.

Als iemand niet kan betalen

Blijkt het aandeel van een lid of oud-lid niet verhaalbaar, dan draaien de overigen daarvoor op, ieder naar evenredigheid van zijn eigen aandeel. Hetzelfde geldt wanneer de vereffenaars van verhaal afzien omdat dat de boedel toch niets zou opleveren. Staat de vereffening onder toezicht van personen die de wet daarmee heeft belast, dan mogen de vereffenaars alleen met hun machtiging van verhaal afzien.

Betalen, en wel meteen

Volgens het vierde lid moeten de aansprakelijke leden en oud-leden onmiddellijk hun aandeel in een geraamd tekort voldoen, verhoogd met vijftig procent, of met minder als de vereffenaars dat voldoende vinden. Die opslag is een voorschot: hij dekt de kosten van invordering en het aandeel van degenen die niet betalen. Er wordt dus niet gewacht tot het tekort definitief vaststaat.

Daar komt bij dat verrekening is uitgesloten. Een lid dat zelf nog een vordering op de coöperatie heeft — bijvoorbeeld op nog niet uitbetaalde leveringen — kan die niet wegstrepen tegen zijn bijdrage in het tekort. Hij moet betalen en zijn eigen vordering vervolgens in de vereffening indienen, waar hij deelt met de andere schuldeisers.

Denk aan een inkoopcoöperatie van tien winkeliers zonder statutaire beperking van de bijdrageplicht. De coöperatie valt om met een tekort. Een winkelier die drie maanden voor de ontbinding is opgestapt, is gewoon medeaansprakelijk. Zwijgen de statuten over de maatstaf, dan betaalt hij evenveel als het lid dat vier keer zoveel afnam, en kan hij zijn openstaande creditnota niet verrekenen.

In de praktijk

Voor wie lid wordt van een coöperatie is de eerste vraag welke letters achter de naam staan en wat de statuten over de bijdrageplicht en de maatstaf zeggen. Voor wie lid af wil, is de tweede vraag hoe lang de naloopperiode is. En voor bestuurders hangt de financiële toestand van de coöperatie via dit artikel rechtstreeks samen met de positie van de leden: zij dragen uiteindelijk het tekort.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.