Boek 2 Artikel 164 (2:164 BW)

Bij de grote naamloze vennootschap mag het bestuur een aantal ingrijpende besluiten niet alleen nemen. De wet somt op welke besluiten de goedkeuring van de raad van commissarissen vragen. Het gaat telkens om beslissingen die de vennootschap ingrijpend van vorm of richting veranderen, of die veel werknemers raken.

Welke besluiten goedkeuring vragen

• Aandelen en schuldbrieven: uitgifte en verkrijging van eigen aandelen of van schuldbrieven, ook van schuldbrieven ten laste van een personenvennootschap waarvan de vennootschap volledig aansprakelijk vennoot is, en medewerking aan de uitgifte van certificaten van aandelen.
• Toelating tot de handel: het aanvragen of juist laten intrekken van de toelating van die stukken tot een handelsplatform in de zin van de Wet op het financieel toezicht, of tot een vergelijkbaar systeem buiten de Europese Unie.
• Samenwerking: het aangaan of verbreken van een duurzame samenwerking van de vennootschap of van een afhankelijke maatschappij met een andere rechtspersoon of vennootschap, of het optreden als volledig aansprakelijk vennoot, als die stap van ingrijpende betekenis is voor de vennootschap.
• Deelnemingen en investeringen: het nemen of ingrijpend wijzigen van een deelneming ter waarde van ten minste een vierde van het geplaatste kapitaal met de reserves, ook wanneer een afhankelijke maatschappij die deelneming neemt, en investeringen van diezelfde omvang.
• De vennootschap zelf: voorstellen tot statutenwijziging, tot ontbinding en tot vermindering van het geplaatste kapitaal, en het aanvragen van het eigen faillissement of van surseance van betaling.

- Het personeel: het gelijktijdig of binnen korte tijd beëindigen van de arbeidsovereenkomst van een aanmerkelijk aantal werknemers, en een ingrijpende wijziging van hun arbeidsomstandigheden. Ook besluiten die een afhankelijke maatschappij betreffen vallen hieronder.

Wat goedkeuring wel en niet doet

De goedkeuring is een interne eis. Ontbreekt zij, dan is het besluit intern gebrekkig en kan het bestuur daarop worden aangesproken; een bestuurder die bewust langs de raad heen handelt, riskeert aansprakelijkheid tegenover de vennootschap en, bij een ernstig geval, zijn ontslag. Maar de wet zegt uitdrukkelijk dat het ontbreken van goedkeuring de vertegenwoordigingsbevoegdheid van het bestuur of van een bestuurder niet aantast.

Dat onderscheid is voor de praktijk het belangrijkste van dit artikel. Een wederpartij die te goeder trouw met de vennootschap contracteert, hoeft niet na te gaan of de raad heeft ingestemd. De overeenkomst bindt de vennootschap, ook als de goedkeuring ontbrak. Het conflict speelt zich af binnen de vennootschap, niet daarbuiten.

Een voorbeeld. Het bestuur van een structuurvennootschap sluit zonder de raad te raadplegen een overeenkomst waarmee de belangrijkste samenwerking met een partner wordt beëindigd. De overeenkomst geldt; de partner kan haar afdwingen. De raad kan het bestuur wel ter verantwoording roepen en, als het vertrouwen weg is, de bestuurder ontslaan.

In de praktijk

Verstandige vennootschappen leggen deze onderwerpen ook vast in een reglement, met drempelbedragen en met de afspraak dat plannen tijdig worden voorgelegd. Voor de raad is het zaak niet pas mee te kijken als het besluit al is uitgevoerd; voor het bestuur is het risico niet dat de deal sneuvelt, maar dat de bestuurder zelf sneuvelt.