Artikel 2:142b BW: Man-vrouwverhouding in de raad van commissarissen van een beurs-nv

Dit artikel stelt een eis aan de samenstelling van de raad van commissarissen van beursgenoteerde naamloze vennootschappen. Zolang de raad niet voor ten minste een derde uit mannen en ten minste een derde uit vrouwen bestaat, kan iemand wiens benoeming die verhouding niet evenwichtiger maakt, niet tot commissaris worden benoemd. De norm werkt dus bij benoemingen: zittende commissarissen hoeven niet te vertrekken.

Voor welke vennootschappen

De regeling geldt alleen als de aandelen van de vennootschap, of certificaten daarvan, in Nederland worden verhandeld op een gereglementeerde markt in de zin van de Wet op het financieel toezicht. Naamloze vennootschappen zonder beursnotering vallen buiten deze bepaling.

Hoe de verhouding wordt berekend

De maatstaf is een derde man en een derde vrouw van het aantal leden. Is het aantal leden niet deelbaar door drie, dan wordt gerekend met het eerstvolgende hogere getal dat wel door drie deelbaar is. Bestaat de raad uit één persoon, dan geldt de eis niet: bij een eenkoppige raad is een evenwichtige verdeling per definitie onmogelijk.

Bij het tellen blijft een tijdelijke aanstelling door de ondernemingskamer van het gerechtshof Amsterdam buiten beschouwing. Zo'n aanstelling geldt niet als benoeming en de aangestelde commissaris telt niet mee bij de beoordeling van de verhouding.

Twee uitzonderingen

Er zijn twee situaties waarin toch iemand kan worden benoemd die de verhouding niet evenwichtiger maakt. De eerste is de herbenoeming van een zittende commissaris binnen acht jaar na het jaar van zijn benoeming; ervaren toezichthouders hoeven daarvoor dus niet te wijken. De tweede zijn uitzonderlijke omstandigheden zoals de wet die bij het bestuur van dezelfde vennootschap omschrijft. Een benoeming op die grond geldt voor ten hoogste twee jaar; daarna moet de vennootschap alsnog aan de norm voldoen.

Heeft de vennootschap geen aparte raad van commissarissen maar een bestuur waarin de taken zijn verdeeld over uitvoerende en niet-uitvoerende bestuurders, dan gelden dezelfde regels voor de niet-uitvoerende bestuurders. De keuze voor een monistisch model biedt dus geen ontsnapping aan de norm.

Wat als het misgaat

Een benoeming in strijd met deze eis is nietig. De benoemde is dan nooit commissaris geworden en kan zich ook niet op zijn benoeming beroepen. De wet beperkt de schade wel: de nietigheid raakt niet de geldigheid van de besluiten waaraan hij heeft deelgenomen. Een raad die met een ongeldig benoemde commissaris heeft vergaderd, hoeft zijn besluiten daarom niet over te doen.

Een voorbeeld. Een beursgenoteerde nv heeft een raad van vijf commissarissen, van wie vier mannen. Voor de berekening telt zes, dus zijn ten minste twee vrouwen nodig. Zolang die verhouding niet is bereikt, kan een vertrekkende commissaris niet worden opgevolgd door opnieuw een man, behalve bij een herbenoeming binnen acht jaar of in de omschreven uitzonderlijke omstandigheden.

In de praktijk

Voor de vennootschap betekent dit dat opvolging vooruit moet worden gepland: bij elke aanstaande vacature moet de samenstelling opnieuw worden doorgerekend. Voor de aandeelhouder die een kandidaat wil voordragen, is het zaak dit vooraf te controleren, want een benoeming die de norm doorkruist heeft geen effect.