Artikel 2:19c BW: Bestuursverbod na ontbinding met onbetaalde schuldeisers

Dit artikel richt zich op bestuurders die een rechtspersoon laten verdwijnen met achterlating van onbetaalde schuldeisers. Is de rechtspersoon ontbonden door een eigen besluit of door een beschikking van de Kamer van Koophandel en hield hij tegelijk op te bestaan, terwijl schuldeisers geheel of gedeeltelijk onbetaald bleven, dan kan de rechtbank op verzoek van het openbaar ministerie een bestuursverbod opleggen. Dat verbod treft ook de bestuurder die inmiddels is vertrokken.

De drie gronden

Een bestuursverbod is niet automatisch: er moet een van de volgende situaties aan de hand zijn.

• De verantwoording ontbreekt — bij ontbinding door een eigen besluit heeft de bestuurder de stukken die artikel 2:19b BW voorschrijft niet gedeponeerd.
• Doelbewuste benadeling — de bestuurder heeft namens de rechtspersoon handelingen verricht of juist nagelaten waardoor een of meer schuldeisers aanmerkelijk zijn benadeeld.

- Herhaling — in de twee voorafgaande jaren was de bestuurder al minstens tweemaal betrokken bij een faillissement of bij een beëindiging als hier bedoeld, en treft hem daarvan een persoonlijk verwijt.

Wie het vraagt en wie beslist

Alleen het openbaar ministerie kan het verzoek doen; een individuele schuldeiser kan dat niet, al kan hij wel signalen aandragen. De rechtbank beslist. Op de procedure en op de gevolgen van het verbod zijn de bepalingen over het bestuursverbod uit de Faillissementswet van overeenkomstige toepassing verklaard, zodat er één samenhangend regime geldt, ongeacht of de rechtspersoon nu failliet ging of geruisloos werd beëindigd.

Wat het verbod betekent

Een bestuursverbod raakt de persoon, niet de organisatie: wie het krijgt, kan gedurende de opgelegde periode geen bestuurder of commissaris meer zijn. Dat is een zware maatregel, en de rechter zal het verwijt dus moeten wegen. De regeling is uitdrukkelijk bedoeld voor gevallen waarin het beëindigen van een rechtspersoon wordt gebruikt om onder verplichtingen uit te komen, en niet voor de ondernemer wiens bedrijf eerlijk is misgelopen.

Een uitzondering

Is de rechtspersoon door de Kamer van Koophandel ontbonden omdat de ingeschreven bestuurder was overleden, dan gelden deze regels niet. Het zou onredelijk zijn een verbod te verbinden aan een situatie die door het overlijden zelf is ontstaan.

Een ondernemer beëindigt in korte tijd meerdere lege vennootschappen, telkens met onbetaalde leveranciers en zonder de voorgeschreven stukken te deponeren. Het openbaar ministerie ziet het patroon en vraagt de rechtbank om een bestuursverbod. Het is dan aan het openbaar ministerie om per geval te onderbouwen dat een van de drie gronden zich voordoet — bij herhaling ook dat de bestuurder daarvan persoonlijk een verwijt valt te maken — en de ondernemer kan daar zijn eigen uitleg over de gang van zaken tegenover stellen.

In de praktijk

Voor bestuurders is de boodschap dat het beëindigen van een rechtspersoon met openstaande schulden verantwoording vergt, en dat het nalaten daarvan zelfstandig kan worden bestraft. Voor schuldeisers is dit artikel een reden om een melding bij het openbaar ministerie te overwegen als zij een patroon zien. En voor iedereen geldt: het verbod raakt de bestuurder in persoon en werkt door in alle rechtspersonen waar hij een functie wil bekleden.