Boek 1 Artikel 7 (1:7 BW)

Wie zijn achternaam wil veranderen, gaat daarvoor in de regel niet naar de rechter, maar dient een verzoek in dat uitmondt in een koninklijk besluit. Dit artikel wijst die weg aan, geeft dezelfde mogelijkheid aan wie helemaal geen bekende naam of voornamen heeft, en regelt hoe zo'n besluit doorwerkt naar kinderen. Voor kinderen bestaat wel een uitzondering: vraagt men de rechter om gezamenlijk gezag van een ouder met een ander dan een ouder, of om gezamenlijke voogdij, dan kan hij bij die gelegenheid meteen de geslachtsnaam van het kind wijzigen (de artikelen 1:253t en 1:282 BW). De uitwerking, waaronder de gronden waarop een wijziging wordt toegestaan, staat in een algemene maatregel van bestuur.

Wie het verzoek kan doen

Het verzoek komt van de persoon zelf of van zijn wettelijke vertegenwoordiger. Voor een minderjarige dient dus een ouder met gezag of een voogd het verzoek in. Daarnaast kent het tweede lid een aparte mogelijkheid voor iemand van wie de geslachtsnaam of de voornamen niet bekend zijn: hij kan vragen die voor hem vast te stellen, zodat hij een naam heeft waarmee hij in de registers kan worden opgenomen.

Op welke gronden een wijziging kan worden toegewezen, staat niet in dit artikel maar in een algemene maatregel van bestuur. Datzelfde besluit regelt hoe u het verzoek indient, hoe het wordt behandeld en welk bedrag u ervoor betaalt. Reken er dus op dat u niet alleen moet uitleggen wat u wilt, maar ook dat uw geval binnen een van die omschreven gronden past.

Wat het besluit doet met de namen van uw kinderen

Een wijziging of vaststelling raakt niet automatisch iedereen in het gezin. Het derde lid noemt twee groepen kinderen bij wie het besluit geen invloed heeft op de geslachtsnaam: kinderen die op de datum van het besluit al meerderjarig zijn, en kinderen die niet onder het gezag van de betrokkene staan. Zij houden hun eigen naam. Willen zij ook een andere naam, dan zullen zij zelf, of hun wettelijke vertegenwoordiger, een verzoek moeten doen.

Het vierde lid maakt het besluit bestendig: een latere erkenning of een gerechtelijke vaststelling van het ouderschap doet er niet aan af. De naam die bij koninklijk besluit is gewijzigd of vastgesteld, blijft dus staan, ook als er daarna nog een familierechtelijke betrekking bij komt.

De procedure en de termijn

Is de minister van plan het verzoek in te willigen, dan meldt hij dat voornemen eerst schriftelijk. Die mededeling gaat naar de verzoeker en naar degene wiens naam wordt gevraagd, en bij een minderjarige ook naar zijn ouders en naar degene aan wie het kind de naam rechtstreeks ontleent. Belangrijk is dat die mededeling geldt als een beschikking: wie het er niet mee eens is, kan daartegen de bestuursrechtelijke weg bewandelen die de Algemene wet bestuursrecht aanwijst.

Voor die mededeling geldt een termijn van twintig weken. Dat betekent niet dat het hele traject binnen twintig weken is afgerond; na de mededeling volgt nog de voordracht en uiteindelijk het koninklijk besluit, en daarna de verwerking in de akten van de burgerlijke stand.

Een voorbeeld. Een vrouw draagt de naam van een vader met wie zij geen enkel contact meer heeft en wil de naam van haar moeder voeren. Zij dient een verzoek in. Is de minister voornemens dat in te willigen, dan krijgt zij daarvan schriftelijk bericht, en dat bericht geldt als een beschikking. Omdat zij meerderjarig is, gaat er over dat voornemen geen mededeling naar haar ouders; die kring wordt alleen ingelicht als het verzoek de naam van een minderjarige betreft.

In de praktijk

Verzamel vooraf de stukken die uw situatie onderbouwen en houd rekening met kosten en met een doorlooptijd van maanden. Zolang het koninklijk besluit er niet is, blijft uw oude naam de officiële. Voor een wijziging van uw voornamen moet u juist niet hier zijn maar bij de rechtbank; die procedure staat in artikel 1:4 BW.