Boek 1 Artikel 19 (1:19 BW)

De geboorteakte hoort thuis in de gemeente waar het kind ter wereld kwam; daar maakt de ambtenaar van de burgerlijke stand haar op. Niet de woonplaats van de ouders is dus bepalend, maar de plaats van de bevalling. Is die plaats onbekend, dan neemt de gemeente waar het kind is aangetroffen die rol over; die gemeente geldt dan als geboortegemeente.

De plaats van geboorte telt

Veel kinderen worden geboren in een ziekenhuis buiten de eigen gemeente. De aangifte moet dan in die andere gemeente worden gedaan, ook al woont het gezin er niet. Dat kan onhandig lijken, maar het houdt het systeem sluitend: de akte ligt daar waar het feit zich voordeed, en daar is later ook het afschrift op te vragen.

Sommige gemeenten hebben afspraken met ziekenhuizen op hun grondgebied waardoor aangifte ter plaatse kan worden gedaan. Dat verandert niets aan de hoofdregel; de akte komt nog steeds in het register van de geboortegemeente.

Als de geboorteplaats niet bekend is

Bij een te vondeling gelegd kind is meestal niet bekend waar het is geboren. De wet lost dat op door de gemeente waar het kind is aangetroffen aan te wijzen als geboortegemeente. Zo krijgt het kind toch een geboorteakte en daarmee een naam, een geregistreerde geboortedatum en een plaats in de registers. Wat er in zo'n akte over plaats, dag en moeder wordt opgenomen, gebeurt op aanwijzing van het openbaar ministerie; dat staat in artikel 1:19b BW.

Die oplossing is van groot belang voor het kind zelf. Zonder geboorteakte is er geen bewijs van bestaan, en dat werkt door in nationaliteit, onderwijs, zorg en later in werk en wonen.

Wie doet de aangifte

Aangifte van de geboorte is een wettelijke plicht en is aan een termijn gebonden. In de regel doet de vader of de duomoeder de aangifte; is dat niet mogelijk, dan komen anderen in beeld die bij de geboorte aanwezig waren of in wier huis het kind is geboren. De ambtenaar controleert de gegevens en maakt vervolgens de akte op.

Een voorbeeld. Een echtpaar woont in de ene gemeente, maar hun dochter wordt in een ziekenhuis in de buurgemeente geboren. Zij doen aangifte in die buurgemeente. Later, bij het aanvragen van een paspoort of bij een erfeniskwestie, vragen zij het afschrift van de geboorteakte ook daar op, niet bij hun eigen gemeente.

In de praktijk

Noteer meteen na de bevalling in welke gemeente het kind is geboren en regel de aangifte binnen de wettelijke termijn; maak zo nodig vooraf een afspraak. Neem een identiteitsbewijs mee en, als er een erkenning of naamskeuze speelt, de stukken die daarbij horen. Wilt u een naam kiezen die afwijkt van de hoofdregel, regel dat dan uiterlijk bij de aangifte, want daarna ligt de naam vast.